Veze, linkovi
Kompjuter biblioteka
Korpa

 

Access

Alternativna učenja

Android

Animacija

Antropologija

Apple - MAC OS X

Arheologija

Arhitektura

Astrologija

Astronomija

Audio kursevi + knjige

Audio, Multimedia, Video

Autobiografija

AutoCad, ArchiCAD, SolidWorks, Catia, Pro/Engineer

Automobili

Bajke

Baze podataka

Biografija

Biološke nauke

Botanika

C++ Visual C++ C#

Cloud

CSS

Dečije knjige

Delphi

Digitalna fotografija

Dizajn

Django

Domaće pripovetke

Domaći roman

Drama

E-knjiga

E-komerc

ECDL

Ekologija

Ekonomija

Elektrotehnika

Enciklopedija

Esejistika

Etika

Fantastika

Film

Filologija

Filozofija

Fizika

Fotografija

FULL STACK DEVELOPMENT

Geografija

Geologija

GOOGLE

Grafika, Dizajn, Štampa

Građevinarstvo

Hardver

Hemija

Hidrotehnika

Hobi

Horor

Humor

Internet

Intervju

Istorija

Istorija i teorija književnosti

Istorija umetnosti

Istorijski roman

Java, JavaScript, JScript, Perl

Joomla

jQuery

Knjiga posle posla - Beletristika i ostala izdanja

Knjižare i naše knjige

Književna kritika

Kuvari, hrana i piće

Leksikografija

Lingvistika

Ljubavni roman

logo

Magija

Marketing

Mašinsko učenje

Mašinstvo

Matematika

Medicina

Memoari

Menadžment

Modeliranje podataka

Monografija

Mreže

MS Office

Muzika

Nagrađivanje knjige

Naučna fantastika

Obrada teksta

OFFICE 2013

OpenOffice.org

Operativni sistemi

Oracle

Organizacione nauke

Pedagogija

PHP I MYSQL

Pisci u medijima

Ples

Poezija

Politika

Poljoprivreda

Popularna medicina

Popularna nauka

Popularna psihologija

Posao

Pozorište

Pravo

Pravoslavlje

Primenjene nauke

Pripovetke

Prirodne nauke

Priručnik

Programiranje

Psihologija

Publicistika

Putopis

Python programiranje

Raspberry PI

Rečnici

Religija

Robotika

Roman

Ruby i Ruby on Rails

Satira

Saveti

Sertifikati

Slikarstvo

Socijalna mreža - Facebook

Sociologija

Sport

Sport i hobi

SQL Server

Statistika

Strip

Tabele

Tableti

Tehnologija

Telekomunikacije

Triler

Turizam

Twitter

Udžbenici

Umetnost

Unix, Linux

Urbanizam

UX DIZAJN

Visual Basic .NET, VBA, V. Studio

Web design

Windows

Windows 7

Windows 8

WordPress

Zaštita i sigurnost

Zoologija

 

Vesti – Istorija

Ukupno: 414, strana 11 od 21

Na današnji dan, 15. avgusta Stig Lašon pisac trilogije Milenijum

 

 

 

1057. Ubijen je škotski kralj Magbet, koji je 17 godina ranije osvojio presto ubivši kralja Dankana. Magbetova vladavina inspirisala je Šekspira da napiše jednu od svojih najpoznatijih drama. 1534. Španski monah Ignasio de Lojola osnovao je u Parizu rimokatolički jezuitski red, kojeg je papa Pavle III priznao šest godina kasnije. 1688. Rođen je kralj Prusije Fridrih Vilhelm, koji je tokom vladavine (1713-40) centralizovao administraciju i formirao jaku i disciplinovanu vojsku, pa se smatra utemeljivačem pruskog militarizma. 1769. U Ajačiju, na Korzici, rođen je vojskovođa i car Napoleon Bonaparta čiji su ratni uspesi omogućili političku i ekonomsku prevlast Francuske nad većim delom Evrope. Nakon poraza kod Vaterloa 1815. prognan je na ostrvo Sveta Jelena u Atlantskom okeanu gde je umro 1821. 1771. Rođen je škotski pisac Volter Skot, autor istorijskih romana "Rob Roj", "Ajvanho", "Veverli". Skupljao je i narodne pesme i pisao epove iz istorije Škotske. Izdao je u engleskom prevodu i srpsku narodnu pesmu "Hasanaginica". 1834. Britanski parlament usvojio je zakon o kolonizaciji Južne Australije. 1843. U Kopenhagenu je otvoren park Tivoli. 1883. - Rođen je Ivan Meštrović (Vrpolje, 15. avgust 1883 — Saut Bend, SAD, 16. januar 1962) je bio hrvatski i jugoslovenski vajar i arhitekta. Jedan je od najvećih skulptora 20. veka. Diplomirao je likovnu akademiju u Beču, a zatim je bio profesor na likovnim akademijama u Zagrebu, Sirakuzi (1947) i Saut Bendu (1955).   1888. Rođen je engleski pukovnik Tomas Edvard Lorens, arheolog, istraživač, pisac i ratnik. Postao je poznat kao "Lorens od Arabije", kada je u Prvom svetskom ratu (1917-18) poveo Arape u rat protiv Turske. 1914. Prolaskom broda "Ankon" otvoren je Panamski kanal, dugačak 81,6 kilometara, koji u najužem delu srednje Amerike spaja Atlantski i Tihi okean. Kanal je zvanično otvoren tek u julu 1920. 1916. U bici na Somi u Prvom svetskom ratu prvi put je upotrebljen britanski tenk poznat kao "Veliki Bili". 1918. SAD su prekinule diplomatske odnose sa Rusijom, nakon uspostavljanja boljševičke vlasti. 1944. Iskrcavanjem savezničkih trupa u južnoj Francuskoj u Drugom svetskom ratu počela je operacija "Dragon" čime je otvoren drugi front po iskrcavanju saveznika u Normandiji u junu. 1945. Koreja je oslobođena japanske kolonijalne vlasti posle kapitulacije Japana u Drugom svetskom ratu. Poluostrvo je zatim podeljeno na komunistički sever i kapitalistički jug. 1947. Stupio je na snagu akt o nezavisnosti Britanske Indije kojim su, posle 180 godina kolonijalne vladavine Velike Britanije, formirane Indijska Unija i Pakistan. 1948. Južna Koreja je postala nezavisna država pod nazivom Republika Koreja, a za predsednika je izabran Singman Ri. 1954. Rođen je pisac Stig Lašon. Vikipedija: Karl Stig-Erland Larson (Skelleftehamn, 15. avgust 1954. – Stokholm, 9. novembar 2004. ) - švedski književnik, novinar, aktivista, ali je najpoznatiji po svojoj trilogiji “Milenijum”. 2008 je bio pored Haleda Hoseinija drugi najbolje prodavani autor na svetu! Do novembra 2011 njegov “Milenijum” je prodat u tiražu od 65 miliona komada! Dete maloletnih roditelja, i majka i otac su imali po 17 godina, odgajan od babe i dede. U detinjstvu živeo u u provinciji na severu Švedske, u mestašcu Norsjo. Živeli su brvnari, u školu je išao na skijama. Promenio je ime Stig u Stieg da ga nebi brkali sa već afirmisanim švedskim književnikom istog imena. Stieg Larsson bavio se istraživačkim novinarstvom. Na taj način upoznao se s mnogim društvenim problemima. Bio je politički aktivista švedske Socijalističke partije. Bio je jedan od najboljih poznavaoca desničarskih pokreta i rasizma protiv kojih se borio. Romani na srpskom:Naručite knjigu. Naručite knjigu. Naručite knjigu. Zoin Mihailo: "Stig Lašon. Umro je od srčanog udara pokušavajući da se popne na sedmi sprat zgrade u kojoj je živeo, jer je lift bio u kvaru. Nije Stig-ao. " 1960. Proglašena je nezavisnost afričke države Kongo-Brazavil koji je od 1886. bio francuska kolonija pod nazivom Srednji Kongo. 1962. Probijen je drumski tunel ispod Mon Blana, kojim je francuski grad Šamoni povezan sa italijanskom dolinom Aosta. 1965. Koncert Bitlsa u Njujorku okupio je 55. 600 ljudi čime je postavljen svetski rekord u broju posetilaca i zaradi na pop-koncertu. 1969. - Festival muzike i umetnosti u Vudstoku je bio rok festival koji je održan na farmi Maksa Jasgura (Max Yasgur) u Vajt Lejku kod Betela u državi Njujork od 15 do 18. avgusta 1969. Preovlađuje mišljenje da je Vudstok najpoznatiji rok festival ikada održan. Posetilo ga je blizu pola miliona ljudi, a sam festival je ušao među 50 momenata koji su promenili rokenrol časopisa Roling stoun. Za mnoge je on najbolji primer kontrakulture 1960-ih i hipi-ere. Mnogi od najpoznatijih muzičara tog vremena nastupili su tokom tog kišnog vikenda čiji su nastupi zabeleženi na istoimenom filmu iz 1970. u režiji Majkla Vadlija. Pesma Džoni Mičel "Woodstock", kojom je ovekovečen ovaj događaj, postala je kasnije veliki hit grupe Krozbi, Stils, Neš i Jang. 1971. Bahrein je stekao nezavisnost posle 150 godina britanske kolonijalne vlasti. 1975. U vojnom puču je ubijen predsednik Bangladeša šeik Mudžibur Rahman, prvi premijer posle sticanja nezavisnosti u januaru 1972. 1990. Predsednik Mihail Sergejevič Gorbačov vratio je sovjetsko državljanstvo dobitniku Nobelove nagrade za književnost, Aleksandru Solženjicinu koji je 1974. pod pritiskom vlasti emigrirao na Zapad. 1994. U Sudanu je uhapšen i izručen Francuskoj jedan od najpoznatijih svetskih terorista Iljič Ramires Sančes, poznat kao "Karlos Šakal". 1996. Posle četiri godine ponovo je otvoren sarajevski aerodrom za komercijalne letove. Na aerodrom su tokom rata u Bosni (1992-95) sletali samo službeni avioni i avioni sa humanitarnom pomoći. 1998. U jednom od najtežih terorističkih napada u Severnoj Irskoj tokom gotovo 30 godina nasilja, u eksploziji automobila-bombe u mestu Omag, poginulo je 29 ljudi. 2000. Američki predsednik Bil Klinton svečano je predao rukovodeću funkciju u Demokratskoj partiji potpredsedniku Alu Goru. 2001. Potpukovnik Vojske Republike Srpske Dragan Jokić dobrovoljno se predao Međunarodnom sudu za ratne zločine koji ga je osumnjičio za ratne zločine počinjene nad Muslimanima u Srebrenici u julu 1995. 2001. Makedonski parlament odobrio je dolazak 3. 500 vojnika NATO u cilju razoružanja albanskih ekstremista. 2002. Policija u Zimbabveu je počela da hapsi bele farmere koji su se oglušili o vladino naređenje da napuste svoju zemlju kako bi ona bila dodeljena crncima bezemljašima. 2005. Posle 38 godina izraelske okupacije zvanično je počela evakuacija jevrejskih naselja u pojasu Gaze, što bi trebalo da omogući formiranje palestinske države. 2013. - Google Doodle i 130. godina od rođena Ivana Meštrovića. LINK.
 
   

Na današnji dan, 15. februara Sretenjski ustav i džez pevač Kol

 

 

 

1115. - Papa Paskal II priznao je red Malteških vitezova osnovanu Jerusalimu, gde su pored crkve Svetog Jovana imali samostan i azil za bolesnike i putnike. Kasnije su dobili zadatak da brane Svetu zemlju. 1573. - U Zagrebu je, nakon sloma seljačke bune, pogubljen vođaustanka Matija Gubec. 1763. - Mirovnim ugovorom u Hubertsburgu okončana suneprijateljstva Austrije i Pruske u Sedmogodišnjem ratu. Pruska je zadržala Šleziju koju je preuzela od Austrije i postala je jedna od vodećih evropskih vojnih sila. 1835. - U Kneževini Srbiji usvojen je Sretenjski ustav, prviustav u modernoj srpskoj istoriji. Napisao ga je sekretar kneza Miloša Obrenovića Dimitrije Davidović, po uzoru na francuski i belgijski ustav. Koristeći negodovanje Austrije i Rusije, koje nisu imale razumevanja za liberalizam Davidovićevog dokumenta, knez je u martu ukinuo ustav. 1857. - Umro je ruski kompozitor Mihail Ivanovič Glinka, tvoracruskog nacionalnog stila romantičarske epohe. Njegove opere "Život za cara" i "Ruslan i Ljudmila" imale su značajan uticaj na razvoj ruske opere u 19. veku. 1922. - U Hagu je održana prva sednica stalnog Međunarodnog sudapravde koji je 1920. osnovala Liga naroda radi rešavanja sporova među državama. Novi Međunarodni sud osnovan je pri Ujedinjenim nacijama posle Drugog svetskog rata kada je ukinuta Liga naroda. 1928. - Iz Beograda prema Zagrebu poleteo je prvi avion jugoslovenske civilne avijacije "Potez 29-2", jedina letelica prve jugoslovenske avio-kompanije "Aeroput". Prvi putnici bili su direktor avio-kompanije i pet novinara. 1942. - Umro je srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički,autor "Marša na Drinu", direktor Beogradske opere (1920-25). Godine 1899. osnovao je Beogradski vojni orkestar, a sa Stevanom Mokranjcem Srpsku muzičku školu. Komponovao je prvu izvedenu srpsku operu "Na uranku" (1903), na tekst Branislava Nušića. 1942. - Procenivši da nisu u stanju da odbrane grad, Britanci suu Drugom svetskom ratu predali Singapur japanskim snagama. To se smatra najvećim vojnim porazom Velike Britanije u njenoj vojnoj istoriji. 1944. - Američke trupe su u Drugom svetskom ratu zauzeleSolomonska ostrva u Pacifiku. Britanski avioni izbacili su oko 1. 000 bombi na Berlin. 1952. - Rođen je Tomislav Nikolić. Tomislav Nikolić (Kragujevac, 15. februar 1952) je srpski političar, predsednik Republike Srbije, osnivač i prvi predsednik Srpske napredne stranke, bivši predsednik Narodne skupštine Republike Srbije i bivši potpredsednik vlade Srbije i Savezne Republike Jugoslavije. [1] Jedan je od osnivača Srpske radikalne stranke, čiji je bio potpredsednik, a kasnije i zamenik predsednika, Vojislava Šešelja. Kada se Šešelj februara 2003. godine dobrovoljno predao Haškom tribunalu, preuzeo je vođstvo Radikalne stranke. Tri puta kandidat na predsedničkim izborima u Srbiji (2003, 2004, 2008), i jednom kandidat za predsednika SR Jugoslavije (2000). Na predsedničkim izborima u Srbiji 2012. godine je odneo pobedu nad kandidatom Demokratske stranke, Borisom Tadićem. 1965. - Umro je popularni američki džez pevač i pijanist Nat King Kol (Cole). 1971. - Velika Britanija je prešla na decimalni novčani sistem,umesto dotadašnjih funti, šilinga i penija. 1988. - Predsednik Austrije Kurt Valdhajm (Waldheim), optužen daje, kao pripadnik Š jedinica u Drugom svetskom ratu, odgovoran za ratne zločine počinjen u Bosni i Grčkoj, odbio je da podnese ostavku. 1989. - Deset godina nakon što je Moskva poslala svoje trupe dapodrže prokomunističku vladu u Kabulu, poslednji sovjetski vojnici napustili su Avganistan. U desetogodišnjem neobjavljenom ratu poginulo je 15. 000 sovjetskih vojnika i najmanje 100. 000 Avganistanaca. 1990. - Velika Britanija i Argentina obnovile su diplomatskeodnose, prekinute 1982. u vreme rata za Foklandska ostrva. 1993. - Slovački parlament izabrao je ekonomistu Mihala Kovača(Michal Kovac) za prvog predsednika novoformirane države Slovačke, nakon raspada Čehoslovačke. 1996. - Bosanska vlada je saopštila da je u ratu 1992-95. nestalooko 30. 000 ljudi, od čega preko 22. 000 civila i oko 2. 500 pripadnika oružanih snaga. 1997. - Srpska opoziciona koalicija "Zajedno" održala jeposlednji, 88. dan protesta pošto je 11. februara ispunjen njen osnovni zahtev - priznavanje rezultata lokalnih izbora u Srbiji iz novembra 1996. 1999. - U Keniji je uhapšen lider kurdskih pobunjenika AbdulahOdžalan (Ocalan) i isporučen Turskoj, gde je osuđen na smrt zbog izdaje i prebačen u ostrvski zatvor Imrali. 2002. - Predsednik SAD Džordž Buš (Georges Bush) objavio je danjegova zemlja ima alternativni plan za smanjenje emisije gasova, koje je regulisano Protokolom o globalnom zagrevanju u Kjotou 1997. Iako emituju četvrtinu količine gasova koji stvaraja efekat "staklene bašte", SAD su odbacile Protokol iz Kjotoa zbog štete po nacionalnu industriju. 2003. - U talasu demonstracija, najvećim od vijetnamskog rata,više od šest miliona ljudi, u više od 600 gradova u svetu, protestovalo je protiv rata u Iraku. 2003. - Vatikan je otvorio zapečaćenu arhivu o vezama te državesa Nemačkom između 1922. i 1939. godine, kada je Euđenio Pačeli (kasnije Papa Pije XII), bio državni sekretar Vatikana. Otvaranje arhiva usledilo je kao odgovor kritičarima Pape da nije dovoljno učinio da zaustavi ubijanje miliona Jevreja od strane nacističke Nemačke tokom holokausta. 2004. - U Kini je pogubljen Jang Ksinhai (Yang Xinhai), jedan odnajvećih serijskih ubica, čovek koji je za četiri godine ubio 67 osoba i silovao 12 žena. 2012. - Google je promenio logo u čast Srbije: GOOGLE - СРБИЈА. 2014. Google i Dan državnosti 2018. Gugl dudl i Dan državnosti Srbije
 
   

Na današnji dan, 15. januara Molijer i Martin Luter King

 

 

 

936. - Umro je Rudolf Burgundijski, kralj Francuske 1535. - engleski kralj Henri VIII preuzeo vrhovno poglavarstvo nad crkvom prema povelji koju je prethodno usvojio engleski parlament. 1559. - Elizabet Tjudor, kćerka Henrija VIII i Ane Bolen, krunisana u Vesminsterskoj katedrali u Londonu kao Elizabeta I, jedan od najznačajnijih vladara u istoriji Engleske. Na presto stupila posle smrti kraljice Meri I. 1582. - Poljska i Rusija, uz posredovanje pape Grgura XIII, potpisale mirovni ugovor kojim je Rusija izgubila izlaz na Baltičko more. 1622. - Rođen je Molijer (Jean-Baptiste Poquelin) francuski pisac, glumac (*1673). 1804. - janjičarske starešine, dahije, koje su 1801. uzurpirale vlast u Beogradskom pašaluku, počele „seču knezova“ u pokušaju da spreče pobunu srpskog naroda protiv janjičarskog zuluma. Na prevaru je uhvaćeno i pogubljeno oko 70 najuglednijih srpskih knezova, viđenih ljudi i sveštenih lica, među kojima Aleksa Nenadović, Ilija Birčanin, Hadži-Ruvim i Hadži-Đera. Taj događaj ubrzao izbijanje Prvog srpskog ustanka. 1893. - Rođen je Dragiša Cvetković, jugoslovanski političar († 1969. ) 1895. - u Sankt Peterburgu premijerno izveden balet “Labudovo jezero” Petra Iljiča Čajkovskog u svojoj konačnoj verziji, u kojoj se izvodi i danas. 1906. - Rođen je Aristotel Onazis, grčki brodovlasnik 1908. - Rođen je Eduard Teler, američki fizičar mađarskog porekla 1910. - Francuski Kongo postao deo Francuske Ekvatorijalne Afrike. 1912. - tokom italijansko-turskog rata prvi put iz aviona bačeni propagandni leci. 1912. - u Berlinu posle neuspelog ustanka ubijene vođe nemačkog radničkog pokreta Roza Luksemburg i Karl Libkneht. 1918. - Rođen je Gamal Abdel Naser, predsednik Egipta († 1970. ) 1919. - Umrla je Roza Luksemburg, nemačka socijaldemokratska političarka (* 1870. ) 1920 - usvajanjem 18. amandmana američkog Ustava u SAD uvedena prohibicija (Volstedov zakon) 1929. - Rođen je Martin Luter King, sveštenik i borac za građanska prava († 1968. ) 1943. - američke trupe u Drugom svetskom ratu potisnule Japance sa pacifičkog ostrva Gvadalkanal i time zaustavile njihovo napredovanje prema Australiji. 1943. - u Arlingtonu, Virdžinija (kraj Vašingtona) otvoren za rad Pentagon, najveća administrativna zgrada na svetu u kojoj je smešteno Ministarstvo odbrane SAD. 1945. - Osnovana italijanska novinsaka agencija ANSA. 1955. - Umro je Isak Samokovlija, bosanski književnik (* 1889. ) 1958. Boris Tadić (Sarajevo, 15. januar 1958) srpski je političar i državnik, bivši predsednik Republike Srbije, bivši predsednik i bivši počasni predsednik Demokratske stranke i sadašnji predsednik Socijaldemokratske stranke. 1970. - Moamer el-Gadafi proglasio se za premijera Libije. 1971. - predsednici Egipta i Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR Anvar el Sadat i Nikolaj Podgorni svečano otvorili Asuansku branu na reci Nil. Radovi trajali 11 godina. 1973. - premijer Izraela Golda Meir u Vatikanu razgovarala s papom Pavlom VI, koji je tom prilikom rekao da podržava međunarodni status Jerusalima. To je bio prvi susret jednog predsednika Vlade jevrejske države s poglavarem rimokatoličke crkve. 1985. - Rođena je Emina Jahović, srpska (bošnjačka) pop pevačica. 1992 - Raspad SFRJ, Slovenija i Hrvatska postaju samostalne države 1992. - Evropska zajednica priznala bivše jugoslovenske republike Sloveniju i Hrvatsku kao nezavisne države. 1993. - SAD naredile pomorsku blokadu Haitija, uz obrazloženje da „talas izbeglica iz te zemlje može dovesti do masovnog gubitka života u moru“. 1998. - inauguracija Mila Đukanovića za predsednika Crne Gore izazvala burne proteste pristalica bivšeg predsednika Momira Bulatovića, vođe promiloševićeve struje u Crnoj Gori. Taj događaj označio ozbiljan rascep u jugoslovenskoj vladajućoj nomenklaturi. Predsednik Jugoslavije Slobodan Milošević nikada nije priznao pobedu Đukanovića, što je saveznu državu dovelo u stanje provizorijuma, koje se održalo i po odlasku Miloševića sa vlasti, u oktobru 2000. 1999. - u selu Račak na Kosovu nađena tela 45 Albanca, za čije su ubistvo optužene srpske snage bezbednosti. Iako ekspertiza finskih patologa koje je angažovala Evropska unija nije dokazala da se radi o masakru civila, taj događaj presudno uticao na donošenje odluke o NATO-bombardovanju Jugoslavije od marta do juna 1999. 2000. - u predvorju hotela „Interkontinental“ u Beogradu ubijen Željko Ražnatović Arkan, vođa paramilitarnih jedinica u ratovima na prostoru Jugoslavije, lider Stranke srpskog jedinstva. Ražnatović bio optužen pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu. 2000. - Umro je Željko Ražnatović Arkan, srpski kontroverzni biznismen i političar, vođa paravojnih formacija u ratovima na prostoru bivše SFRJ (* 1952. ) 2001. - početak rada engleske Vikipedije. 2001. - Senat Kambodže doneo zakon o formiranju tribunala, sastavljenog od kambodžanskih i međunarodnih sudija, koji će suditi liderima Crvenih Kmera za zločine počinjene tokom njihove vladavine od 1975. do 1979, kada je umrlo od gladi, bolesti ili bilo ubijeno oko 1,7 miliona Kambodžanaca. 2001. - Umro je Leo Marks, britanski kriptograf (* 1920. ) 2005. - Umrla je Viktorija de los Anheles, španska operska pevačica (* 1923) IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 15. jula

 

 

 

1099. Krstaši su u Prvom krstaškom ratu osvojili Jerusalim i razorili ga. Grad je posle rimskog razaranja 70. godine obnovio rimski car Hadrijan i pretvorio ga u rimsku vojnu koloniju, a 638. došao je pod vlast Arapa i postao muslimansko sveto mesto. Arapi su ga ponovo osvojili 1187. Dr. Željko Fajfić: Istorija krstaških ratova Dr. Željko Fajfrić nas podseća da se istorija piše kao pripovedanje, a ne suvoparnim naučnim stilom. Zato se ova knjiga čita u jednom dahu kao najbolja beletristika.  Naručite knjigu.   1291. Umro je nemački car Rudolf I Habsburg, osnivač dinastije Habsburgovaca. Po dolasku na presto (1273) dao je članovima svoje familije u posed Austriju, Štajersku, Kranjsku, Korušku i Tirol, koje su postale habsburške nasledne zemlje. Time je udario temelje moći habsburške monarhije. 1410. Litvansko-poljski kralj Vladislav II Jagjelo pobedio je, uz pomoć čeških najamnika, Nemački viteški red (Tevtonski red) u bici kod Tanenberga, nakon čega je proširio poljsko-litvansku državu. 1606. Rođen je holandski slikar Harmens van Rijn Rembrant, jedan od najvećih majstora u istoriji slikarstva. Uradio je oko 650 uljanih slika, oko 300 gravira i oko 2. 000 crteža, uključujući remek dela kao što su "Noćna straža", "Izgubljeni sin", "Čas anatomije doktora Tulpa". 1795. Marseljeza je zvanično prihvaćena za himnu Francuske. 1865. U Dablinu je rođen britanski političar i novinski magnat Alfred Nortklif, vlasnik i jedan od osnivača listova "Daily Mirror", "Daily Mail" i "The Times". Ujedinjavanjem više listova i časopisa osnovao je 1905. "Associated Newspaper", koja je u narednih dvadest godina bila najuticajniji novinski koncern u Evropi. 1869. Francuz Ipolit Mež Muri patentirao je margarin. 1904. Umro je ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, jedan od najznačajnijih pripovedača i dramskih pisaca u ruskoj i svetskoj književnosti. Kao dramski pisac smatra se nenadmašnim majstorom atmosfere i dijaloga. Njegove drame i danas su na repertoarima svetskih pozorišta ("Galeb", "Tri sestre", "Višnjik"). A. P. Čehov: Pod zakletvom U knjizi su, pored priča, dati izvodi iz prepiske Antona Pavloviča Čehova s članovima njegove porodice, s Maksimom Gorkim, direktorom moskovskog pozorišta V. E. Mejerholdom i drugima. Naručite knjigu: LINK A. P. Čehov: Izabrane priče Knjiga sadrži osam priča: Drama, Putnik prve klase, Tuga, Na letovanju, Istražni sudija, Sirena, Novogodišnji velikomučenici i Činovnikova smrt. Naručite knjigu: LINK 1918. Opštom ofanzivom snaga Osovine pod komandom nemačkog generala Eriha fon Ludendorfa počela je druga bitka na Marni u Prvom svetskom ratu. To je bio poslednji pokušaj Nemačke da nadvlada savezničke snage na zapadnom frontu. 1929. Umro je austrijski pisac Hugo fon Hofmanstal, koji se proslavio kao autor libreta za opere Riharda Štrausa ("Kavaljer s ružom", "Arijadna na Nasosu", "Žena bez senke"). 1936.  Džordž Viktor Vojnovič (eng. George Victor Voinovich; Klivlend, Ohajo, 15. jul 1936) je američki političar iz Ohaja.  Rođen je u Klivlendu, Ohajo, od oca Srbina, poreklom sa Korduna i majke Slovenkinje.  Kao član Republikanske stranke, bio je na mnogim značajnim položajima. 1937. Pušten je u saobraćaj kanal Moskva-Volga dug 128 kilometara, dubok 5,5 a širok 85 metara, čime je regulisana reka, a grad Moskva postao je luka povezana sa pet mora. 1940. Rođen je Ivan Rastegorac (Priština, 15. jul 1940 — Beograd, 12. decembar 2010) je bio srpski pesnik i filmski kritičar. Poreklom iz Trebinja. Kao mlad, često se selio, tako da je živeo i u Jagodini, da bi, početkom studija, došao u Beograd. Diplomirao je na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na grupi za jugoslovensku književnost sa opštom književnošću. Bio je član Udruženja književnika Srbije od 1966. godine. Od 1978. do 1990. aktivno je učestvovao u umetničkom pokretu Klokotristi. Od 1996. uređuje magazin Književne novine. 1941. U bici kod Orše u Drugom svetskom ratu, sovjetska vojska prvi put je upotrebila plotunsko raketno oružje, popularno nazvano "kaćuša". Džeri Bejli: Oružje nekad i sad Šta je blanderbas? Kako su musketari dobili naziv? Umeš li da sastaviš viteški oklop? Ko je izumeo atomsku bombu? Šta je Molotovljev koktel? Koja vozila se pokreću pomoću gusenica? Pronađi odgovor na ova, i mnoga druga pitanja, u četvrtoj knjizi iz serije Veliki pronalasci. Naručite knjigu.   1958. Američke snage iskrcale su se u Libanu i intervenisale na zahtev predsednika Kamija Šamuna, omogućivši mu da se ponovo kandiduje za šefa države. 1968. Uspostavljen je prvi direktni putnički avio-saobraćaj između SAD i SSSR. Na liniji Moskva-Njujork počeli su da lete avioni "Aeroflota" i "Pan Amerikena". 1974. Na Kipru je vojnim udarom grupe grčkih oficira u Nacionalnoj gardi, pristalica pripajanja Grčkoj, oboren predsednik Makarios, a vlast je preuzeo Nikos Sampson, bivši lider EOK-e. Arhiepiskop Makarios je privremeno napustio Kipar. 1975. Sovjetski i američki vasionski brodovi "Sojuz 19" i "Apolo 18" lansirani su u orbitu oko Zemlje, u okviru zajedničkog programa kojim je predviđeno njihovo spajanje u svemiru. 1983. U napadu jermenskih terorista na prostorije turske vazduhoplovne kompanije na pariskom aerodromu "Orli", šest ljudi je poginulo, a 48 ranjeno. 1992. U organizaciji Građanskog saveza Srbije i Centra za antiratnu akciju ispred Savezne skupštine u Beogradu održan je protestni skup protiv diskriminacije i pretnje pripadnicima drugih nacionalnosti pod nazivom "Žuta traka". Neposredan povod za akciju bilo je prisilno iseljavanje Hrvata iz vojvođanskog sela Hrtkovci. 1995. Vojska Šri Lanke okončala je najveću ofanzivu od 1987. protiv tamilskih pobunjenika, tokom koje je poginulo najmanje 300 ljudi. 1997. U Majami Biču na Floridi ubijen je Đani Versaće, italijanski modni kreator, jedna od najpoznatijih ličnosti iz sveta mode krajem 20. veka. 1999. Nakon ulaska međunarodnih mirovnih snaga na Kosovo, u Prištinu je stigao šef civilne administracije UN Bernar Kušner, a vojni zvaničnici proglasili su Kosovo jednim od najopasnijih mesta na svetu zbog velikog broja mina koje su postavile sve strane u ratu. 2000. Zimbabve je ponovo zakonom uredio status crnih seljaka na farmama koje su posedovali belci u svih osam provincija. 2003. Umro je Hjum Kronin, brodvejski i holivudski glumac koji se prvi put na filmu pojavio 1943. godine u Hičkokovoj "Senci sumnje", a kasnije i u drugim filmskim ostvarenjima kao što su "Poštar uvek zvoni dvaput", "Dvanaest besnih ljudi" i "Čaura". 2004. Bivši ministar finansija Ruande Emanuel Ndindabahizi osuđen je na doživotnu robiju zbog učešća u genocidu 1994. godine. 2005. Veće Okružnog suda u Beogradu osudilo je četvoricu pripadnika paravojne formacije "Osvetnici" (Milana Lukića, Olivera Krsmanovića, Dragutina Dragićevića i Đorđa Ševića) na ukupno 75 godina zatvora zbog ratnog zločina otmice i ubistva 16 građana muslimanske nacionalnosti iz mesta Sjeverin. 2009. Umro je američki fotograf Džullijus Šulman koji se tokom karijere, koja je trajala sedam decenija, proslavio snimcima arhitektonskih zdanja i postao nezaobilazno ime u svetu fotografije urbanih sredina i arhitektonskih struktura. LINK. 2012.  Selest Houm (eng. Celeste Holm; Njujork, 29. april 1917 — Njujork, 15. jul 2012) bila je američka glumica, nagrađena Oskarom.   2013. - Google slavi Rembranta:
 
   

Na današnji dan, 15. juna

 

 

 

923. - Umro je Rober I Francuski, kralj Francuske (* 866). 1215. - engleski kralj Džon bez Zemlje je svojim pečatom potvrdio Veliku povelju slobode (lat. Magna Carta Libertatum). 1341. - Umro je Andronik III Paleolog, vizantijski car. 1383. - Umro je Jovan VI Kantakuzin, vizantijski car. 1389. - Kosovska bitka. 1467. - Umro je vojvoda od Burgundije Filip Dobri, osnivač Burgundije. 1520. - Papa Lav X ekskomunicirao je Martina Lutera bulom u kojoj je osudio kao jeres Luterove teze o indulgencijama, o dogmama i uređenju katoličke crkve. Ideje o reformi crkve sistematizovane u 95 teza Luter je 1517. prikovao na vrata Dvorske crkve u Vitembergu, označivši početak raskola katoličke Evrope. 1752. - Bendžamin Frenklin dokazuje da je munja zapravo elektricitet. 1843. - Rođen je Edvard Hagerup Grig, norveški kompozitor, pijanista i dirigent. Oliver Saks: Muzikofilija Kada se neka knjiga u prvom izdanju štampa u 100. 000 primeraka i kad je amazon. com proglasi za «hit meseca» – da li biste ikad rekli da ta knjiga ima bilo kakve veze s naukom? LINK Rekao je: Suddenly a mist fell from my eyes and I knew the way I had to take.   1850. - Rođen je Đorđe Vajfert, srpski privrednik († 1937) 1862. - Na Čukur-česmi u Beogradu turski vojnik ubio srpskog dečaka što je izazvalo sukobe u gradu. Turci su potom sa beogradske tvrđave, gde je bio smešten njihov garnizon, bombardovali Beograd. 1882. - Rođen je Jon Antonesku, rumunski general i državnik 1886. - Rođen je Havrijil Kosteljnik, rusinski pisac († 1948) 1900. - Rođen je Vladislav S. Ribnikar, novinar, učesnik NOR-a i direktor „Politike“ i TANJUG-a. 1902. - Rođen je Erik Erikson, nemački psihoanalitičar († 1994) 1903. - Nakon ubistva Aleksandra Obrenovića u Majskom prevratu, Skupština Srbije izabrala je Petra Karađorđevića za kralja Srbije. Tokom njegove vladavine učvršćen je parlamentarizam i ubrzan privredni i kulturni razvoj zemlje. Povukao se s vlasti 22. juna 1914, a kraljevska ovlašćenja dobio je njegov drugi sin Aleksandar. 1904. - Više od hiljadu ljudi, većinom žena i dece, poginulo blizu Njujorka u požaru koji je zahvatio brod „General Slokam“. 1907. - Počela Druga haška mirovna konferencija, na kojoj su 44 države, uključujući Srbiju i Crnu Goru, usvojile 13 konvencija o zakonima i običajima ratovanja („Haške konvencije“). Četvrtom konvencijom osnovan je Stalni arbitražni sud u Hagu. 1914. - Rođen je Jurij Andropov, ruski političar. 1919. - Engleski piloti Artur Braun i Džon Olkok okončali su prvi direktni let preko Atlantika. 1920. - Italijanski inženjer, jedan od osnivača bežične telegrafije Đuljelmo Markoni emitovao je u Engleskoj prvi muzički radio prenos u živo. Bila je to muzička numera čuvene australijske operske pevačice Neli Melba (Nellie). 1924. - Američki Indijanci bivaju proglašeni građanima Sjedinjenih Američkih Država. 1940. - Nemačke trupe probile Mažino liniju kod Sedana. Sistem utvrđenja dugačak 360 kilometara koji su Francuzi izgradili duž granice prema Nemačkoj između dva svetska rata, smatran je remek delom građevinarstva i fortifikacije. 1946. - Rođen je Demis Rusos, grčki pevač. 1950. - Rođen je Ivan Golac, bivši jugoslovenski i srpski fudbaler i fudbalski trener.  Mirko Vrbica: Ja, Dejan Stanković Luksuzno opremljena monografija kapitena reprezentacije Srbije Dejana Stankovića predstavlja hronologiju jedne izuzetno bogate i uspešne karijere. LINK   1952. - Rođena je Ljiljana Stjepanović, srpska glumica. 1954. - U Bazelu formirana UEFA. 1954. - Rođen je Džejms Beluši, američki glumac. 1963. - Rođena je Helen Hant, američka glumica. Rekla je: I think that all of us are 5-year-olds and we don't want to be embarrassed in the schoolyard. I usually don't read things written about me and I certainly don't read things if they are inappropriate. When you first entered the restaurant, I thought you were handsome. . . and then, of course, you spoke. You have five seconds to enjoy it and then you remember who you didn't thank.   1964. - Rođena je Kortni Koks, američka glumica, filmski producent i bivša manekenka. 1969. - Nakon povlačenja Šarla de Gola s političke scene, za predsednika Francuske izabran je Žorž Pompidu. 1975. - Košarkaši Jugoslavije postali su šampioni Evrope pobedom nad reprezentacijom SSSR u Beogradu. Mala škola košarke Saše Đorđevića Košarkaški as vas uvodi u svet košarke. Nakon knjige i oni koji je ne igraju poželeće loptu u rukama. LINK   1977. - Adolfo Suares i njegova koalicija Demokratskog centra pobedili su na prvim slobodnim izborima u Španiji nakon smrti Franciska Franka koji je diktatorski vladao od 1939. 1982. - Argentinske snage na Foklandskim ostrvima predale su se Britancima. Time je okončan rat u kojem je poginulo oko 1000 ljudi. 1988. - Pakistanski predsednik Zija ul Hak objavio je da će islamsko šerijatsko pravo postati vrhovni zakon u Pakistanu. 1992. - Parlament Japana, prvi put od Drugog svetskog rata, odobrio angažovanje japanskih vojnika u inostranstvu. 1992. - Srpski književnik Dobrica Ćosić izabran za prvog predsednika SR Jugoslavije. Za prvog premijera novoformirane države prethodnog dana izabran je američki biznismen srpskog porekla Milan Panić. Naručite danas. 1993 - Umro je Džejms Hant, engleski vozač formule 1. (*1947). 1994. - Izrael i Vatikan uspostavili su pune diplomatske odnose, potvrđujući dogovor o međusobnom priznanju i pomirenju nakon vekovnih sukobljavanja Jevreja i rimokatolika. 1995. - Savet bezbednosti UN usvojio rezoluciju o proširenju snaga UN u Bosni trupama za brza dejstva, sastavljenih od 12. 000 francuskih, britanskih i holandskih vojnika. Rusija i Kina su se uzdržale od glasanja. 1995. - Umro je Džon Vinsent Atanasov, pionir računarstva, pronalazača prvog automatskog digitalnog računara, mašine sa specijalnom namenom, koja je nazvana Atanasov-Beri računar. Atanasov-Beri računar, replika 1996. - Umrla je Ela Ficdžerald, američka pevačica (* 1917). 2000. - Rimsko-katolički biskup, Augustin Misago, optužen za saučesništvo u masakru više od pola miliona stanovnika Ruande 1994. i genocid, oslobodjen je optužbi i pušten na slobodu. 2000. - U pokušaju atentata u Budvi lakše ranjen Vuk Drašković, lider Srpskog pokreta obnove, u to vreme jedne od najvećih opozicionih političkih stranaka u Srbiji. 2001. - Kraj Petrovog Sela kod mesta Kladovo otkrivena je masovna grobnica u kojoj je zakopano oko 30 tela za koja se pretpostavlja da su žrtve rata na Kosovu u prvoj polovini 1999. 2001. - Šangajska petorka - Kina, Rusija, Kazahstan, Kirgistan i Tadžikistan su nakon prijema Uzbekistana u članstvo preimenovali svoju organizaciju u Šangajska Organizacija za saradnju (SCO), regionalnu organizaciju za borbu protiv islamskog militarizma. 2003. - Vaterpolo reprezentacija Srbije i Crne Gore osvojila je zlatnu medalju na Evropskom prvenstvu u Sloveniji. 2010. - Umro je Bekim Fehmiu, jugoslovenski i srpski glumac (* 1936).  Bekim Fehmiu: Blistavo i strašno "Blistavo i strašno" je knjiga sećanja na detinjstvo provedeno u Sarajevu, Skadru i Prizrenu, u godinama pred početak Drugog svetskog rata do 1954. Uspomene Bekima Fehmiua čitaju se kao dokumentarni roman. LINK   IZVOR
 
   

Na današnji dan, 15. maja

 

 

 

392. - Umro je Valentinijan II, car Zapadnog rimskog carstva. 1536. - Engleski sud je proglasio krivim za preljubu i incest Anu Bolen, drugu ženu kralja Henrija VIII, i njenog brata lorda Rošfora i osudio ih na smrt. Fiona Mekdonald: Ne bi želela da budeš udata za Henrija VIII Pripremi se. . . Kao ćerka plemića na kraljevom dvoru, uskoro ćeš napustiti bezbrižan život i postati žena Henrija VIII. Opasno je to! Najbitniji saveti stručnjaka: Pažljivo razmisli pre nego što prihvatiš kraljevu ponudu – opasno je biti njegova žena! PORUČITE   1567. - Rođen je Klaudio Monteverdi, italijanski kompozitor 1571. - Tatari su osvojili i zapalili Moskvu. 1767. - Đenova je prodala Francuskoj ostrvo Korziku. 1773. - Rođen je Klemens Meternih, austrijski državnik. 1796. - Trupe Napoleona Bonaparte ušle su u Milano. 1845. - Rođen je Ilja Iljič Mečnikov, ruski biolog 1847. - Umro je Danijel O'Konel, irski političar. 1848. - U Beču je izbio ustanak protiv apsolutističkog režima koji je primorao vladu da povuče oktroisani ustav donet 25. aprila i da raspiše izbore. 1859. - Rođen je Pjer Kiri, francuski fizičar. 1886. - Umrla je Emili Dikinson, američka književnica. (*1830. ) 1891. - Rođen je Mihail Afanasjevič Bulgakov, ruski pisac. 1892. - Rođen je Valter Bendžamin, nemački filozof 1914. - Umro je Jovan Skerlić, srpski istoričar i književni kritičar, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske kraljevske akademije. 1918. - Prva avionska pošta u svetu krenula je između Njujorka, Filadelfije i Vašingtona. 1923. - Velika Britanija priznala je Transjordan pod emirom Abdulahom kao nezavisnu državu. 1935. - Umro je Kazimir Malevič, ruski slikar 1935. - Otvorena prva linija moskovskog metroa Dimitrij Gluhovski: Metro 2033 Kultni internet roman Dmitrija Gluhovskog već je poznat stotinama hiljada internet - čitalaca. Objavljivanje ve knjige izazvalo je oduševljenje nestrpljive publike. Igrica koja prati Artemove doživljaje u moskovskom metrou je postala jedna od najpopularnijih igrica u svetu. . . PORUČITE Dimitrij Gluhovski: Metro 2034 Dve hiljade trideset i četvrta. Prošla je još jedna godina u kojoj poslednji pripadnici ljudske rase pokušavaju da prežive u svetu uništenom nuklearnim ratom. Veći gradovi zbrisani su sa lica zemlje, o malima se ništa i ne zna. PORUČITE   1937. - Rođena je Madlen Olbrajt, američka političarka 1940. - Kapitulirala je holandska vojska u Drugom svetskom ratu. 1940. - U SAD su počele da se prodaju prve najlon čarape. 1943. - Raspuštena je Komunistička internacionala (Kominterna). 1945. - Nemačke trupe napustile Jugoslaviju u Drugom svetskom ratu. U četvorogodišnjem ratu poginulo je, po zvaničnim podacima, 1. 706. 000 ljudi, a zemlja je porušena i opustošena. 1947. - Rođen je Ljubomir Ljupko Petrović, jugoslovenski fudbaler i fudbalski trener. 1948. - Novostvorenu državu Izrael su napali egipatski avioni, a sa severa i istoka libanske i jordanske trupe čime je počeo Arapsko-izraelski rat 1948. 1955. - U Beču je potpisan Austrijski državni ugovor kojim je okončana desetogodišnja saveznička okupacija, a Austrija postala nezavisna republika u granicama od 1. januara 1938. 1957. - Velika Britanija je izvršila prvu probu hidrogenske bombe u centralnom Pacifiku. 1964. - Umro je Dr Vladko Maček, hrvatski političar iz prve polovine 20. veka (rođ. 1879. ). 1967. - Umro je Pavle Holodkov, ruski operski pevač (rođ. 1888. ) 1982. - Rođen je Segundo Kastiljo, ekvadorski fudbaler 1987. - Umrla je Rita Hejvort, američka filmska glumica, holivudski seks simbol četrdesetih godina 20. veka. 1989. - Osnovan Radio B92 1989. - Sovjetski predsednik Mihail Sergejevič Gorbačov objavio je u Pekingu kraj kinesko-sovjetskih raskola. 1991. - Edit Kreson postala je prva žena premijer Francuske. 1992. - Hiljade pristalica opozicije u Azerbejdžanu zauzelo je u Bakuu zgradu parlamenta i predsedničku palatu. Narednog dana s vlasti je zbačen predsednik Ajaz Mutalibov koji je potom izbegao u Moskvu. 1992. - Tokom povlačenja Jugoslovenske narodne armije iz Bosne, u Tuzli je napadnut vojni konvoj. Ubijeno 49 vojnika. 1996. - Desničarski lider Atal Bihari Vadžpaji je postao premijer Indije, pošto je njegova Baratija Džanata partija na parlamentarnim izborima osvojila relativnu većinu. To je bilo prvi put da Hindu nacionalista dobije mesto premijera. 1996. - Skupština SR Jugoslavije smenila je guvernera Narodne banke Jugoslavije Dragoslava Avramovića, tvorca privredne reforme koja je početkom 1994. zemlju izvukla iz hiperinflacije. Avramović je prethodnog dana u svom ekspozeu u Skupštini optužio vladu SR Jugoslavije da blokira pregovore sa međunarodnim finansijskim organizacijama i time gura zemlju u propast. 1999. - Italija je dobila novog predsednika Karla Azelja Čampija. 2001. - Šef UNMIK-a Hans Hekerup potpisao je u Prištini "Ustavni okvir za samoupravu na Kosovu" i pored protivljenja Srba sa Kosova, koji su smatrali da taj najviši pravni akt pokrajine nije u skladu s rezolucijom UN o njenom budućem statusu. 2002. - Narodna banka Jugoslavije saopštila da je dinar postao konvertibilan u svim tekućim transakcijama sa inostranstvom, po prvi put od 1946, kada je bivša Jugoslavija postala član MMF. 2003. - Bivši direktor najveće aukcijske kuće Sotebis A. Alfred Taubam oslobođen je iz zatvora, u kome je bio oko godinu dana, zbog "nameštanja" provizije sa rivalskom kućom Kristis. 2003. - Haški tribunal za ratne zločine počinjene u Ruandi osudio je na doživotnu robiju bivšeg ministra informacija Eliezera Nijitegeka, a bivšeg gradonačelnika Lorenta Semanzu na 25 godina zatvora, zbog učešća u genocidu 1994. godine. 2007 - Srbija posle višemesečnih pregovora dobila novu Vladu - premijer ponovo Vojislav Koštunica, lider DSS IZVOR
 
   

Na današnji dan, 15. marta

 

 

 

44. P. N. E. - Republikanski zaverenici koje su predvodili Brut i Kasije ubili su u Senatu rimskog cara i vojskovođu Gaja Julija Cezara. 1493. - Kristofer Kolumbo je doveo sedam Aruak Indijanaca sa ostrva Hispanjola (Haiti) u Španiju. To su bili prvi stanovnici Novog sveta koji su kročili na Stari kontinent. Di Braun: Sahranite mi srce kraj Ranjenog kolena Američki zapad u periodu od 1860-1890. Godine pogaženih obećanja, razbijenih iluzija, rata i masakra. Ovaj epski američki bestseler nam donosi priču sa strane crvenog čoveka. Vidimo njihova lica, čujemo im glasove dok se muče da spreče da im rudari, rančeri, salundžije i vojnici oduzmu njihovu zemlju, njihovo nasleđe i, konačno, slobodu. PORUČITE 1603. - Francuski moreplovac i istraživač Samjuel d Šamplen (Samuel de Shamplain), isplovio je prema Novom svetu. On je 1608. osnovao grad Kvebek i organizovao francusku kolonizaciju Kanade. 1776. - Kongres SAD je doneo odluku o ukidanju zavisnosti od britanske krune. Nezavisnost je proglašena 4. jula 1776. 1824. - Rođen je srpski pisac Branko Radičević, najznačajniji pesnik srpskog romantizma. Oduševljeni pristalica Karadžićeve jezičke reforme, pesničkim slobodama označio je prodor u novu epohu srpske poezije. Umro je u Beču 1853, a njegovi posmrtni ostaci su 1883. preneti na Stražilovo kod Sremskih Karlovaca ("Đački rastanak", "Tuga i opomena"). Učeni mačak Čudesna mašta ovog pisca stvara roman o tome šta se desilo kada je – ne dečak, nego njegov mačak – pošao u školu. . . Kakva se sve čuda, doživljaji, nesporazumi i vratolomije mogu desiti kad mačak prestane da bude običan, a postane – školovan. . . Knjiga za uživanje. PORUČITE   1848. - Tri dana nakon masovnih demonstracija u Beču, revolucija je zahvatila Budimpeštu, a potom se proširila na celu Mađarsku. Uz pomoć Rusije, austrijske trupe ugušile su revolucionarni pokret u avgustu 1849. 1883. - Beograd je dobio prvu "telefonsku stanicu", sedam godina posle pronalaska telefona, a prvi telefonski razgovor su vodili ministar vojni i kapetan palilulske žandarmerijske stanice. Koncesije za uvođenje telefona u Srbiji dobio je 1882. Panta Mihajlović, prijatelj Nikole Tesle. 1898. - Umro je engleski inženjer Henri Besemer (Henry Bessemer), koji je 1855. pronašao postupak prerade sirovog gvožđa u čelik ("Besemerov postupak"). Godine 1859. podigao je u Šefildu čeličanu koja i danas radi. 1907. - U Finskoj su žene prvi put izabrane u parlament. 1917. - Pod pritiskom revolucionara abdicirao je poslednji ruski car Nikolaj II, čime je posle tri veka okončana vladavina dinastije Romanov. Car je potom, zajedno s porodicom, interniran prvo u Carsko Selo (Puškin), pa u Tobolsk. Tokom Oktobarske revolucije carska porodica je premeštena u Jekaterinburg gde su ubijeni u julu 1918. 1922. - Egipatski sultan je uzeo titulu kralja kao Fahd I. 1937. - Prva centralna banka krvi, u kojoj je krv za transfuziju čuvana zamrzavanjem, osnovana je u bolnici u Čikagu. 1939. - Nakon što je, pod pretnjom napada i uništenja Praga, predsednik Emil Haha (Hacha) u Berlinu potpisao akt o predaji zemlje Trećem rajhu, nemačke trupe okupirale su Češku. Slovačka i Moravska proglašene su nemačkim protektoratom. 1975. - Umro je grčki brodovlasnik Aristotel Onazis (Aristotelos Onassis), jedan od najbogatijih ljudi na svetu. Bio je poznat i po ljubavnoj vezi s operskom pevaćicom Marijom Kalas (Calas) i ženidbi s Žaklinom Kenedi (Jacqueline Kennedy), udovicom američkog predsednika Džona Kenedija (John). 1983. - Umrla je engleska književnica Rebeka Vest (Rebecka West), poznata po romanima "Vojnikov povratak" i "Harijet Wum", kao i putopisnoj studiji "Crno jagnje i sivi soko", koju je napisala posle boravka u Jugoslaviji 1937. i 1941. 1991. - Predsednik Predsedništva SFR Jugoslavije i predstavnik Srbije u tom telu Borisav Jović podneo je ostavku, jer je Predsedništvo odbilo da objavi vanredno stanje u zemlji, nakon antivladinih demonstracija 9. marta. 1991. - Umro je srpski pisac Miodrag Bulatović. Pažnju čitalaca privukao je već prvom zbirkom pripovedaka "Đavoli dolaze" (1955). Jedan je od najprevođenijih srpskih pisaca ("Crveni petao leti prema nebu", "Rat je bio bolji", "Ljudi sa četiri prsta"). 1998. - Umro je američki lekar, pedijatar Bendžamin Spok (Benjamin Spock). Njegova knjiga "Odgoj beba i dece po metodi dr Spoka", čije se prvo izdanje pojavilo 1946, štampana je u sedam izdanja i prodata u 50 miliona primeraka. Prevedena je na preko 30 jezika. 2000. - U naselju Bošnjačka mahala u severnom delu Kosovske Mitrovice došlo je do žestokih sukoba srpskih stanovnika i pripadnika Kfora, koji su uspostavljali bezbednosnu zonu u tom gradu podeljenom na albanski i srpski deo. U sukobima je ranjeno 15 Srba i dva francuska vojnika. 2001. - Sukob naoružanih albanskih ekstremista i makedonskih snaga bezbednosti eskalirao je kada su se borbe prvi put prenele iz raštrkanih naselja duž granice s Kosovom u predgrađe Tetova, drugog po veličini makedonskog grada. 2003. - Stotine hiljada ljudi je na ulicama Tokija, Bejruta,Pariza, Vašingtona i u drugim gradovima širom sveta demonstriralo protiv rata u Iraku. 2004. - Odlukom Visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini (BiH) Pedi Ešdauna (Paddy Eshdonjn), Mostar je ponovo postao jedinstven grad. Mostar je od rata u BiH bio podeljen na dva dela, bošnjački - istočni i hrvatski - zapadni. 2013. - Ovako Google obeležava nacionalni dan Mađarske: DOOGLE DOODLE. IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 16. aprila

 

 

 

1346. - U Skoplju je srpski kralj Dušan Stefan Nemanjić krunisan za cara. Istovremeno je proglašena srpska patrijaršija sa prvim srpskim patrijarhom Joanikijem. 1828. - U Francuskoj, gde je boravio u dobrovoljnom egzilu od 1824, umro je španski slikar Francisko de Goja (Francisco, Goya). Kao dvorski slikar napravio je čuvene portrete članova kraljevske porodice, dvorjana i uglednih ličnosti, a među najpoznatije njegove slike ubrajaju se "Odevena Maja" i "Gola Maja". 1844. - Rođen je francuski književnik Anatol Frans (Francois-Anatole Thibault), član Francuske akademije, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1921. godine. ("Epikurov vrt", "Zločini Silvestra Bonara", "Pobuna anđela"). 1850. - Umrla je francuska vajarka Mari Tiso (Marie Tussaud), koja je 1802. osnovala čuveni londonski Muzej voštanih figura. 1856. - Usvojena je Pariska deklaracija o pomorskom pravu za vreme rata. 1859. - Umro je francuski političar i istoričar Aleksis Klerel Tokvil (Aledžis Clerel Tocljueville), čije delo je imalo značajan uticaj na razvoj građanske demokratije ("Američka demokratija"). 1867. - Rođen je američki pilot i konstruktor aviona Vilbur Rajt (Wilbur Wright) koji je 1903. sa bratom Orvilom (Orville) izveo prvi let avionom. Let je trajao 59 sekundi, a avion je preleteo 285 metara. Braća Rajt osnovali su 1909. kompaniju za proizvodnju aviona. 1872. - Rođena je srpska slikarka nemačkog porekla Beta Vukanović. Bila je profesor na beogradskoj Umetničkoj školi i jedan je od osnivača društva srpskih umetnika, slikara i vajara "Cvijeta Zuzorić". 1879. - Umrla je Berandet Subiru čija je vizija Device Marije prethodila stvaranju svetilišta u Lurdu u Francuskoj. 1889. - Rođen je engleski filmski glumac, scenarista, režiser i producent Čarli Čaplin. Karijeru je napravio u SAD, a 1952. emigrirao je u Švajcarsku gde je umro 1977. godine. Tokom 40 godina snimio je 75 kratkih i dugometražnih filmova, a 1972. je dobio Oskara za životno delo. ("Svetlosti velegrada", "Moderna vremena", "Veliki diktator", "Svetlosti pozornice"). Google slavi 122 godine od rođenja Čaplina. 1922. - Nemačka i SSSR potpisali su Rapalski ugovor kojim je Nemačka priznala Sovjetski Savez i kojim su obnovljeni diplomatski i trgovinski odnosi. 1939. - Boris Dvornik (Split, 16. april 1939 — Split, 24. mart 2008) je bio hrvatski pozorišni i filmski glumac, reditelj i scenarista. Boris Dvornik je rođen 16. aprila 1939. u Splitu u porodici drvoseče. Svoj talenat za glumu je otkrio u detinjstvu, dok je nastupao u dečjim predstavama. Nakon učenja za električara, počeo je da se profesionalno bavi glumom. Završio je Srednju glumačku školu u Novom Sadu, a kasnije se upisao na Kazališnu akademiju Univerziteta u Zagrebu. 1940. - Rođena je danska kraljica Margareta II. Kraljica je postala 1972. i bila je prva žena koja je nakon 600 godina sela na danski presto. 1944. - Saveznička avijacija bombardovala je Beograd u Drugom svetskom ratu. Poginulo je više od 1. 200 ljudi, više hiljada je povređeno, a razoreno je oko 600 zgrada. 1945. - Američke trupe su u Drugom svetskom ratu ušle u nemački grad Nirnberg. 1947. - U gradu Teksas u istoimenoj državi SAD poginulo je više od 500 ljudi u eksploziji francuskog kamiona napunjenog nitritom. 1948. - U Parizu je osnovana Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj (OEEC). 1964. - Devetoro ljudi u Britaniji osuđeno je na kazne zatvora od 25 do 30 godina zbog učešća u velikoj pljački voza 1963. Jedan od glavnih aktera "pljačke stoleća" Ronald Bigz uspeo je da pobegne iz zatvora i da stigne u Brazil, gde je živeo do maja 2001. kada se predao Skotland Jardu. 1970. - Pod snežnom lavinom, koja je zatrpala dečji sanatorijum u mestu Salanš u francuskim Alpima, poginule su 72 osobe. 1975. - Umro je indijski filozof i državnik Sarvepali Radakrišnan (Servepalli Radhakrishnan), predsednik Indije od 1962. do 1967. 1982. - Britanska kraljica Elizabeta proklamovala je novi kanadski ustav na osnovu kojeg su prekinute poslednje kolonijalne veze Kanade sa Britanijom. 1988. - U Tunisu je ubijen Halil al Vazir (Khalil, Wazir) poznat kao Abu Džihad (Jihad), vojni komandant Palestinske oslobodilačke organizacije. 1992. - Košarkaši beogradskog "Partizana" postali su u Istanbulu prvaci Evrope pobedom nad "Žoventutom" iz Barselone rezultatom 71:70 (40:34). 1996. - Bivšeg premijera Italije Betina Kraksija (Bettino Craxi) italijanski sud je, na osnovu optužnice koja ga je teretila za korupciju, osudio u odsustvu na osam godina i tri meseca zatvora. Kraksi je pobegao u Tunis gde će ostati do smrti. 2001. - Bivši predsednik Filipina Džozef Estrada predao se antikorupcijskom sudu, nakon što je taj sud izdao nalog za njegovo hapšenje zbog korupcije i lažnog svedočenja. Estrada se povukao s mesta predsednika 20. januara pod pritiskom uličnih demonstracija i vojske. 2002. - Holandska vlada i načelnik Generalštaba holanske vojske podneli su ostavke. Pad vlade izazvao je zvanični holandski izveštaj o Srebrenici, u kome je ocenjeno da holandske mirovne trupe i UN snose deo odgovornosti za pad te enklave (juli 1995) u ruke Vojske Republike Srpske (VRS) i masakr oko 7. 500 Muslimana. 2003. - U Beču je uhapšen Dragan Nikolić Gagi i izručen vlastima u Srbiji. Nikolić je u odsustvu osuđen na 15 godina zatvora kao saizvršilac u ubistvu vođe paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana. IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 16. februara Radoje Domanović i Isidora Sekulić

 

 

 

1871. - Rođen je srpski pisac Radoje Domanović, najveći srpski satiričar, Od 1905. do smrti 1908. bio je šef korektora Državne štamparije u Beogradu. Uređivao je satirični list "Stradija". Dela: "Stradija", "Vođa", "Danga", "Mrtvo more", "Kraljević Marko po drugi put među Srbima". 1877. - Rođena je srpska književnica Isidora Sekulić, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Kritičari je smatraju klasikom srpske književnosti. Završila je Viši pedagogijum u Budimpešti i doktorirala u Nemačkoj. Bila je nastavnica i upravnica devojačke škole u Pančevu, zatim profesor gimnazije u Beogradu. Bila je poynavalac mnogih jezika i izvrstan prevodilac, a naročito je mnogo prevodila sa engleskog. Dela: putopis "Pisma iz Norveške", roman "Đakon Bogorodičine crkve", pripovetke "Hronika palanačkog groblja", "Saputnici", "Gospa Nola", eseji "Analitički trenuci i teme", "Zapisi o mome narodu", "Mir i nemir", "Njegošu - knjiga duboke odanosti", "Govor i jezik - kulturna smotra naroda". 1926. - Rodjen je Džon Šlezindžer ili Šlezinger (John Schlesinger), američki filmski režiser. 1933. - U strahu od sve češćih nemačkih pretnji, Jugoslavija, Čehoslovačka i Rumunija reorganizovale su odbrambeni savez Malu Antantu, koja je dobila stalni Savet sastavljen od ministara inostranih poslova. Nemačka okupacija Čehoslovačke u martu 1939. praktično je ugasila savez, koji je saradnjom Jugoslavije i Rumunije još neko vreme životario, ali je sa slomom Jugoslavije u Drugom svetskom ratu, posle napada nacističke Nemačke u aprilu 1941, definitivno prestao da postoji. 1937. - Potenstiran je najlon, orig. nylon, novi veštački materijal koji je brzo ušao u široku upotrebu. 1940. - Britanski razarači napali su "Altmark", nemački ratni brod, u jednom norveškom fjordu i oslobodili oko 300 zarobljenih engleskih moranara. Nemci su objavili da su Englezi povredili norvešku neutralnost i izvršili agresivan napad na Norvešku. 1945. - Prvi put je fotografisan Uranov mesec Miranda. 1946. - Testiran je prvi helikopter u komercijalne svrhe. 1959. - Fidel Kastro proglasio je sebe premijerom Kube. Kastro je rođen 1927. godine, a već sa dvadeset godina učestvovao je u pokušaju obaranja diktature Truhilja u Dominikanskoj Republici. Kada se Batista 1952. godine proglasio za kubanskog diktatora, Kastro je digao ustanak u provinciji Orijente, ali je uhapšen i osuđen na 15 godina robije. Već 1955. je pomilovan i sa grupom od 80 demokratskih pristalica osniva Pokret za borbu za politička i socijalna prava kubanskog naroda. Pokret se omasovio u celoj Kubi i vodio borbu portiv Batiste do njegovog beksta iz Kube 1. januara 1959. godine, kada je Kastro preuzeo vlast na celoj teritoriji. Kastro je i danas na vlasti u Kubi, prvoj komunističkoj zemlji u zapadnoj hemisferi. 1961. - Kina je upotrebila svoj prvi nuklearni reaktor. 1994. - Ruske trupe se pridružuju snagama Ujedinjenih nacija u ratom zahvaćenim oblastima bivše Jugoslavije. IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 16. januara Aleksandar Tišma, Bogdan Tirnanić

 

 

 

1547. u Moskvi za prvog ruskog cara krunisan Ivan IV Vasiljevič. Poznat po značajnim reformama u Rusiji, ali i okrutnosti prema bojarima koju je primenjivao u nastojanju da centralizuje vlast i zbog ubistva sina, zbog čega je dobio naziv Grozni. 1553. osnovao prvu štampariju u Rusiji, a radi jačanja trgovine sa zapadnom Evropom 1584. podigao grad Arhangelsk. Potukao Mongole i osvojio Kazan 1552. i Astrahan 1556, a potom pripojio Sibir. 1778. Francuska priznala nezavisnost SAD tokom Američkog rata za nezavisnost od britanske kolonijalne uprave. U februaru iste godine u Parizu potpisan sporazum o savezu u tom ratu, a na hiljade dobrovoljaca krenulo da pomogne Amerikancima, među kojima i Lafajet, Sen Simon i Košćuško. 1794. - Umro je Edvard Gibon, engleski istoričar. 1864. Austrija i Pruska uputile ultimatum Danskoj zahtevajući da povuče Ustav po kom su pokrajine Šlezvig i Holštajn postale deo Danske. U ratu koji je usledio Danci poraženi, a sporna vojvodstva pala pod zajedničku upravu Pruske i Austrije. 1908. u Beogradu otvoren hotel „Moskva“, podignut na mestu kafane „Velika Srbija“. Zgradu projektovali arhitekta Jovan Ilkić i grupa arhitekata iz Sankt Peterburga. 1920. u SAD stupila na snagu prohibicija, zakonska zabrana proizvodnje i prodaje alkohola. 1924. Aleksandar Tišma (Horgoš, 16. januar 1924 — Novi Sad, 15. februar 2003) je bio jugoslovenski i srpski pesnik i pisac. U njegovim delima najviše su zastupljene lirske pesme, zatim romani i novele. Bio je urednik Letopisa Matice srpske u periodu od 1969. do 1973. 1927. - Umro je Jovan Cvijić, srpski geograf, predsednik Srpske kraljevske akademije. (*1865) 1945. pobedom savezničkih snaga pod komandom generala Bernarda Montgomerija i Omara Bredlija okončana nemačka ofanziva u Ardenima, u Belgiji. Ubijeno ili zarobljeno 220. 000 nemačkih i 77. 000 savezničkih vojnika. 1957. - Umro je Arturo Toskanini, italijanski dirigent. (*1867) 1961. - Maja Čiburdanidze, gruzijska šahistkinja i svetska prvakinja u šahu. 1961. - Rođen je Hari Mata Hari, bošnjački muzičar. 1969. sovjetski kosmonauti u svemirskim brodovima „Sojuz 4“ Vladimir Šatalov i „Sojuz 5“ Boris Voljanov, Aleksej Jelisejev i Jevgenij Krunov prvi put u istoriji spojili dve letelice s ljudskom posadom u orbiti oko Zemlje. 1969. u centru Praga češki student Jan Palah izvršio samoubistvo spaljivanjem u znak protesta zbog okupacije Čehoslovačke koju su, po nalogu Sovjetskog Saveza, izvršile članice Varšavskog pakta u avgustu 1968. 1971. - Rođen je Tupak Amaru Šakur, američki hip-hop muzičar 1979. - Alija, američka pevačica i glumica. († 2001. ) 1979. šah Irana Reza Pahlavi napustio zemlju pod pritiskom sledbenika ajatolaha Homeinija koji su potom preuzeli vlast. 1987. šef Komunističke partije Kine Hu Jaobang podneo ostavku, prihvativši krivicu za političke greške koje su izazvale studentske nemire. Funkciju generalnog sekretara Partije preuzeo Džao Cijang. 1991. SAD i zapadni saveznici počeli, u Zalivskom ratu, operaciju „Pustinjska oluja“ masovnim vazdušnim udarima po vojnim i industrijskim ciljevima u Iraku i Kuvajtu, 19 časova posle isteka ultimatuma Ujedinjenih nacija Bagdadu. 1993. u opkoljenom Sarajevu, koje je već mesecima bez struje i vode, poginulo osam, a povređeno 19 osoba od eksplozije granate koja je pala na mesto gde su ljudi čekali u redu za vodu. 1996. premijer Rusije Anatolij Čubajs, tvorac programa privatizacije, podneo ostavku. 1998. u eksploziji metana u rudniku „Soko“ u Čitluku kod Sokobanje poginulo 29 rudara. 2000. za predsednika Čilea izabran Rikardo Lagos, prvi predsednik-socijalista posle svrgnutog Salvadora Aljendea, kog su 1973. ubili pučisti predvođeni generalom Augustom Pinočeom. 2001. - Umro je Sergej Krajger, slovenački i jugoslovenski političar. 2001. u pokušaju državnog udara u Demokratskoj Republici Kongo ubijen predsednik Loran Dezire Kabila, a dužnost predsednika preuzeo njegov sin Žozef. Kabila na vlast došao u maju 1997. posle pobune koju su podržale Uganda i Ruanda, protiv tadašnjeg diktatora Mobutua Sese Sekoa. 2002. Savet bezbednosti Ujedinjenih nacija jednoglasno usvojio sankcije protiv terorističke mreže „Al-Kaida“ i ostataka Talibana u Avganistanu i van te zemlje.   2009.   - Napustio nas je Bogdan Tirnanić, novinar. "Veliki, prevratnički novinar, kolumnista i kritičar kao da je bio poslednji čovek koji je držao Beograd na okupu, da se ne raspadne na skupinu zavađenih sela" - Teofil Pančić o Tirkeu, Vreme. KNJIGA - BEOGRAD ZA PONAVLJAČE Naručite knjigu. KNJIGA - BEOGRAD ZA POČETNIKE Naručite knjigu. 2012. - Slobodan Tišma je dobio NIN-ovu nagradu za roman "Bernardijeva soba". KNJGA - BERNARDIJEVA SOBA Naručite knjigu. IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 16. jula

 

 

 

622. Istoričari smatraju da ovim datumom počinje prva godina islamske ere, odnosno dan kada je Muhamed, sa svojim pristalicama napustio Meku da bi osnovao prvi centar nove vere u Medini. Naručite knjigu. 1054. Zbog sukoba oko pitanja da li rimski papa ima primat među hrišćanskim poglavarima, došlo je do raskola između rimske i carigradske hrišćanske crkve. Spor je kasnije doveo do "velike šizme" i stvorene su dve crkve - istočnopravoslavna i zapadna rimokatolička. 1533. Prema naredbi španskog osvajača Fransiska Pizara, ubijen je car Inka Atahualpa, iako je dao traženi otkup - jednu sobu punu zlata i dve pune srebra. 1661. Stokholmska banka izdala je prve papirne novčanice u Evropi. 1723. Rođen je engleski slikar Džošua Rejnolds, jedan od najvećih portretista u istoriji slikarstva, prvi predsednik Kraljevske umetničke akademije (1768) i dvorski slikar od 1784. Izradio je oko 2. 000 portreta i snažno uticao na generacije engleskih portretista. 1858. Rođen je srpski vojvoda Petar Bojović, čuveni vojskovođa u ratovima 1912-18. Zaslužan je za pobede u Prvom balkanskom ratu nad turskom vojskom u bitkama kod Kumanova i Bitolja (1912), a u Drugom balkanskom ratu za uspeh u bici kod Bregalnice (1913) nad bugarskom vojskom. Za uspehe u Prvom svetskom ratu dobio je čin vojvode. Kao komandant Prve armije, 1. novembra 1918. oslobodio je Beograd. Umro je 1945. godine u Beogradu i sahranjen je bez vojnih počasti. 1861. Osnovano je Srpsko narodno pozorište u Novom Sadu. 1867. Francuski vrtlar Žozef Monije patentirao je u Parizu armirani beton. 1872. Rođen je norveški istraživač Rual Amundsen prvi čovek koji stigao na Južni pol (1911). Poginuo je u junu 1928. u avionskoj nesreći, pokušavajući da pronađe nestalu italijansku ekspediciju koja je krenula ka Severnom polu. Naručite danas. 1890. Umro je švajcarski pisac Gotfrid Keler najveći pripovedač nemačkog govornog područja u Švajcarskoj ("Ljudi iz Zeldvile", "Ciriške novele", "Sedam legendi", "Epigram", "Zeleni Hajnrih", "Martin Zalander"). 1896. Umro je francuski pisac Edmon Gonkur načiju je inicijativu osnovano književno društvo koje od 1903. nosi ime braće Gonkur "Academie des Goncourt". 1917. Osujećen je pokušaj boljševika da preuzmu vlast u Rusiji, Trocki je uhapšen, a Lenjin se povukao u ilegalu. 1918. U Jekaterinburgu je ubijen poslednji ruski car Nikola II Romanov i članovi njegove porodice. 1925. U Bagdadu je otvoreno zasedanje prvog izabranog parlamenta Iraka. 1935. U Oklahoma Sitiju postavljen je prvi u svetu parking merač. 1945. SAD su u pustinji Alamogordo, u državi Novi Meksiko, izvršile prvu probu atomske bombe, pod šifrovanim nazivom "Triniti". 1950. Na stadionu "Marakana" u Rio de Žaneiru, Urugvaj je u finalu svetskog prvenstva pobedio Brazil sa 2:1, osvojivši drugi put svetski fudbalski šampionat. Utakmicu je pratilo 199. 000 gledalaca. 1951. Belgijski kralj Leopold III abdicirao je u korist sina Boduena. 1965. Predsednici Francuke i Italije Šarl de Gol i Đuzepe Saragat otvorili su 11,6 kilometara dug tunel ispod Mon Blana koji je povezao dve zemlje. 1969. Američki vasionski brod "Apolo 11" lansiran je iz Kejp Kanaverala u istorijsku misiju ka Mesecu sa astronautima Nilom Armstrongom, Edvinom Oldrinom i Majklom Kolinsom. 1976. Indonezija je anektirala bivšu portugalsku koloniju Istočni Timor kao svoju 27. pokrajinu. 1979. Sadam Husein je postao predsednik Iraka. 1985. Umro je nemački pisac Hajnrih Teodor Bel, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1972, najprevođeniji nemački pisac posle Drugog svetskog rata ("Grupni portret s damom", "Mišljenje jednog klovna"). H. T. Bel: Bilijar u pola deset Romanom "Bilijar u pola deset" Hajnrih Bel daje istorijsku pozadinu Nemacke prve polovine dvadesetog veka. Taj dugacak period, izmedju 1907. i 1958. godine, od Vilhelmskog carskog rajha, preko Hitlera pa sve do ere prosperiteta Nemacke, odigrava se u jednom danu, ciji su glavni likovi "jaganjci", neduzno izlozeni mrznji preganjanja - nasuprot kojih stoje brojcano jaci "bivoli" kao alegorija zla.   Naručite. 1989. Umro je austrijski dirigent Herbert fon Karajan, jedan od najvećih dirigenata 20. veka. Od 1949. bio je dirigent Bečkog simfonijskog orkestra, od 1955. vodio je Berlinsku filharmoniju, a od 1956. do 1964. bio je direktor Bečke državne opere. 1990. Na Filipinima je u zemljotresu poginulo više od 1. 600 ljudi. 1995. Umro je britanski pesnik Stefan Spender. Na početku karijere nazvan je drugim Šelijem ("Dvadeset pesama", "Ruševine i viđenja"). 1998. Kosovski Albanci su u Prištini konstituisali paralelni kosovski parlament. Policija je, po naredbi srpskih vlasti koje su taj postupak smatrale nelegalnim, kao i majske izbore, zaposela prostorije i zaplenila dokumenta o radu parlamenta. 2000. U Budimpešti je umro pesnik Đerđ Petri, jedan od najpoznatijih mađarskih disidenata za vreme komunističkog režima Janoša Kadara. 2001. Predsednik Međunarodnog olimpijskog komiteta od 1980. Huan Antonio Samaran penzionisan je, a potom imenovan za počasnog doživotnog predsednika MOK-a. Njega je nasledio belgijski hirurg Žak Rog. 2001. Kineski i ruski predsednici Đijang Cemin i Vladimir Putin potpisali su prijateljski pakt kojim su postavljeni principi partnerstva dve zemlje, a u funkciji zaštite njihovih interesa. 2003. Vojnim pučem je svrgnuta vlada afričke ostrvske države Sao Tome i Principe dok je njen predsednik Fradike de Menezes bio u privatnoj poseti Nigeriji. 2004. Tribunal u Hagu obelodanio je optužnicu protiv bivšeg lidera Srba u Hrvatskoj Gorana Hadžića, zbog ratnih zločina nad hrvatskih i drugim nesrpskim stanovništvom u istočnoj Slavoniji. Hadzić je od tada u bekstvu. 2004. Na aerodromu u Tokiju uhapšen je bivši svetski prvak u šahu Bobi Fišer. U martu 2005. Fišer je otputovao na Island pošto je dobio državljanstvo te ostrvske zemlje i time izbegao deportaciju u SAD, koje ga traže više od deset godina zbog kršenja međunarodnih sankcija prema bivšoj SR Jugoslaviji, gde je 1992. odigrao šahovski meč sa Borisom Spaskim. Naručite knjigu. 2004. Umro je Čarls W. Svini, američki pilot koji je upravljao bombarderom koji je bacio atomsku bombu na japanski grad Nagasaki 1945. godine. 2005. UNESCO je uvrstio Mostar (BiH) na listu svetske kulturne baštine. LINK.
 
   

Na današnji dan, 16. juna

 

 

 

1216. - Umro je Inoćentije III, rimski papa. 1313. - Rođen je Đovani Bokačo, italijanski pisac. (†1375). Dekameron Život se voli, uživa i proživljava u svoj svojoj raznolikosti, odnosno u dobru i u zlu, u vrlini i u poroku, u ozbiljnim i smešnim aspektima. LINK Mali traktat u pohvalu Danteu Bokačo je taj koji nam daje naša čitanja Dantea, Bokačo je taj koji je Dantea prvi izveo na trg. LINK   1671. - U Moskvi javno pogubljen vođa ustanka donskih kozaka i seljaka Stepan Stenjka Timofejevič Razin. U ruskim narodnim pričama i pesmama postao simbol prkosa i pobune. 1826. - Pošto je ugušio pobunu janičara, turski sultan Mehmed II ukinuo vojni red i uveo nizam, redovnu vojsku. Janičare 1330. od otete i poturčene dece hrišćanskih podanika počeo da regrutuje sultan Orhan. 1852. - U Novom Sadu štampan prvi broj lista „Serbski dnevnik“, s književnim dodatkom „Sedmica“. List izlazio 12 godina i bio jedan od retkih slovenskih listova u austrijskoj carevini u to doba. 1858. - Rođen je švedski kralj Gustav V. (†1950). 1859. - Rođen je Pavle Paja Jovanović (Vršac, 16. jun 1859 — Beč, 30. novembar 1957) je bio jedan od najvećih srpskih slikara i tipičan predstavnik akademskog realizma. Ubrojen je među 100 najznamenitijih Srba.  Zahvaljujući izuzetno bogatom opusu a naročito delima sa temama iz narodnog života i onim sa istorijskom tematikom snažno je i široko uticao na likovno obrazovanje, kulturu ali i na rodoljublje naroda. 1876. - U Cetinju, posle pregovora vođenih od oktobra 1875. do februara 1876, potpisan ugovor o savezu Srbije i Crne Gore protiv Otomanskog carstva. Odlukom  Vrhovnog saveta odbrane Jugoslavije 25. decembra 1993. taj datum određen za Dan Vojske Jugoslavije. 1890. - Rođen je Sten Lorel, engleski filmski glumac. 1902. - Rođena je Barbara Maklintok, američki genetičar. Dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1983. (†1992). 1920. - U Londonu održana prva sednica Društva naroda. 1930. - Umro je Ljubomir Stojanović, srpski političar i filolog, sekretar Srpske kraljevske akademije. 1931. Rođen je Pavle Minčić (Beograd, 16. jun 1931 — Beograd, 25. januar 2015) je bio srpski glumac i režiser. Nastupao je na raznim pozorišnim scenama u Beogradu, širom Jugoslavije i u inostranstvu: Rusija, Bugarska, Francuska, Nemačka, Austrija, Švajcarska, Holandija i dr. Na sceni se bavio glumom, adaptiranjem tekstova, režijom i pisanjem muzike. Često je svirao pijano. Paralelno je igrao na mnogim jugoslovenskim televizijama (dramama, serijama i samostalnim šou programima), filmu i radiju.  1941. - Predsednik SAD Frenklin Ruzvelt naredio zatvaranje svih konzulata Nemačke u SAD do 10. jula. 1944. - U Drugom svetskom ratu na Visu sklopljen sporazum Tito-Šubašić o odnosima Narodnoodlobodilačkog pokreta i Vlade Jugoslavije u emigraciji. 1958. - Obešen Imre Nađ, premijer Mađarske u vreme antikomunističke pobune 1956, koju su ugušile sovjetske trupe. Nađ tada uhapšen i na montiranom procesu osuđen na smrt zbog izdaje. Na isti dan 1989. pola miliona Mađara u Budimpešti prisustvovalo njegovoj ponovnoj sahrani uz državne počasti. Spomenik Imreu Nađu u Budimpešti 1960. - Predsednik SAD Dvajt Ajzenhauer morao da odloži posetu Japanu zbog antiameričkih nereda u toj zemlji. 1961. - Ruski baletski igrač Rudolf Hametovič Nurejev zatražio azil u Francuskoj za vreme gostovanja u Parizu sa ansamblom baleta "Kirov". Karijeru nastavio u vodećim evropskim i američkim trupama i bio zvezda britanskog Kraljevskog baleta. Beatriče Mazini: Svet baleta Najčuveniji baleti i izvođači. Poslovi iza kulisa. Velike škole i male tajne. LINK Beatriče Mazini: Baletskim korakom Zoja ima deset godina i još od malih nogu ide u baletsku školu Teatra Akademija, najvažniju u gradu, jednu od najčuvenijih u svetu. LINK   1963. - Sovjetski Savez lansirao vasionski brod „Vastok 6“ s prvom kosmonautkinjom Valentinom Terješkovom. 1971. - Rođen je Tupak Šakur, američki glumac, reper i pesnik. (†1996). 1972. - U Hanoveru uhapšena Ulrike Majnhof, članica terorističke grupe Bader-Majnhof. 1976. - U Sovetu, najvećem crnačkom naselju u Južnoj Africi, izbili rasni neredi u kojima je, tokom nekoliko meseci, poginulo najmanje 600 crnaca i tri belca. 1977. - Umro je Leonid Brežnjev, lider Komunističke partije SSSR-a, zamenio Nikolaja Podgornog na mestu predsednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a. 1977. - Verner fon Braun, nemački inženjer (* 1912. ) 1983. - Za predsednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a izabran Jurij Andropov. 1992. - Predsednici SAD i Rusije Džordž Buš i Boris Jeljcin u Vašingtonu postigli dogovor o smanjivanju arsenala dalekometnih nuklearnih raketa za dve trećine do 2003. 1994. - Švajcarska odbila da izda vizu za ulazak u zemlju predsedniku Jugoslavije Zoranu Liliću, iako je dobio zvaničan poziv za učešće na međunarodnom skupu u Kran Montani. Odluka doneta na osnovu preporuke Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija u okviru mera o ekonomskoj blokadi Jugoslavije. 1996. - Međunarodni komitet Crvenog krsta saopštio da je na prostoru SFRJ za vreme ratnih sukoba, od 1991. do 1995, nestalo oko 20. 000 ljudi, od kojih oko 12. 000 u Bosni i Hercegovini. 1998. - Talibanska religiozna vojska u Avganistanu naredila zatvaranje više od 100 privatnih škola u kojima su se obrazovale devojčice. 1999. - Amnesti internešenel optužio SAD za kršenje ljudskih prava jer su nastavile da izvršavaju smrtnu kaznu, posebno zbog njene primene i nad osobama koje su počinile zločin pre 18. godine. 1999. - Novi predsednik Južnoafričke Republike Tabo Mbeki položio zakletvu. On na toj dužnosti zamenio Nelsona Mendelu, poznatog borca za prava crnaca, koji je skoro tri decenije proveo u zatvoru. Džon Majkl Kuci: Gvozdeno doba Pisano u periodu rasnih nemira i vanrednog stanja u Južnoafričkoj Republici, jedino je Kucijevo delo koje neposredno govori o istorijskim događajima. LINK Džon Majkl Kuci: Letnje doba Letnje doba je treći tom Kucijeve autobiografske fikcije, započete Dečaštvom i nastavljene u Mladosti. LINK   2001. - Pobedom koalicije leve orijentacije na izborima za gradonačelnika Berlina utrt put bivšim komunistima da uđu u gradsku vladu, prvi put od pada Berlinskog zida 1989. 2001. - Predsednik Rusije Vladimir Putin doputovao u Beograd, u prvu posetu šefa ruske države Jugoslaviji. 2001. - Predsednik SAD Džordž Buš mlađi i njegov ruski kolega Vladimir Putin sreli se prvi put u Sloveniji. Dogovoreni saradnju i stalne konsultacije. 2004. - Generalni sekretar UN Kofi Anan imenovao Danca Sorena Jesena Petersena za svog novog specijalnog predstavnika na Kosovu, šefa UNMIK-a. 2014. - U izdanju "Kompjuter biblioteke", iz štampe je izašla knjiga broj 472: Excle 2013 na dlanu je tu da vam pomogne kada nešto hoćete da uradite, a ne znate kako. Više o knjizi. IZVOR
 
   

Na današnji dan, 16. maja

 

 

 

1204. - Balduin I Flandrijski krunisan za latinskog cara Konstantinopolja koji su krstaši tokom Četvrtog krstaškog pohoda preoteli Vizantincima. 1532. - Španski osvajač Fransisko Pizaro iskrcao se s malom grupom vojnika na severnu obalu Perua. Savladavši otpor Indijanaca, Španija je 1572. osvojila Peru i držala ga u svom posedu do 1824. 1703. - Umro je Šarl Pero, francuski pisac. (*1628). 1770. - U Versaju se venčali francuski prestolonaslednik Luj, kasnije Luj XVI, i Marija Antoaneta, kćerka austrijske carice Marije Terezije. Posle Francuske revolucije 1789. osuđeni na smrt i pogubljeni na giljotini 1793. 1793. - Umrla je Marija Antoaneta, ćerka carice Marije Terezije, žena Luja XVI (rođ. 1755. ) 1812. - Turska i Rusija potpisale ugovor o miru u Bukureštu kojim su za srpske ustanike predviđeni opšta amnestija i pregovori s turskim vlastima o autonomiji Srbije. 1830. - Umro je Žozef Furije, francuski matematičar i fizičar. (*1768. ) 1881. - U okolini Berlina u saobraćaj pušten prvi električni tramvaj. 1898. - Rođena je Desanka Maksimović, srpska pesnikinja. († 1993. ) 1898. - Rođen je Rastko Petrović, srpski pesnik, putopisac i diplomata. 1905. - Rođen je Henri Fonda, američki glumac. († 1982. ) 1916. - Potpisan ugovor o trojnoj anglo-francusko-ruskoj kontroli Palestine radi podele bliskoistočnih teritorija Otomanskog carstva. 1917. - Umro je Vladislav Petković Dis, srpski pisac. (*1880). 1924. - Rođen je Daud Džavara, gambijski državnik. 1929. - U Holivudu dodeljene prve nagrade Američke filmske akademije, od 1931. poznate kao „Oskar“, filmu „Krila“, glumici Dženet Gejnor i glumcu Emilu Dženingsu. 1941. - Parlament Islanda ukinuo ugovor s Kraljevinom Danskom, iz 1814, po kojem je zemlja pod danskom dominacijom, i proglasio nezavisnost. Nezavisna Republika Island proglašena 17. juna 1944. posle plebiscita. 1943. - Umrla je Drinka Pavlović učesnica Narodnooslobodilačke borbe i narodni heroj Jugoslavije. 1947. - Umro je Frederik Gaulend Hopkins, engleski biohemičar, nobelovac. 1953. - Rođen je Pirs Brosnan, irski glumac 1961. - General Park Čung Hi izvršio vojni udar u Južnoj Koreji. Bio na vlasti do 1979, kad ga je ubio šef obezbeđenja. 1966. - Rođena je Dženet Džekson, američka pevačica 1969. - Sovjetski vasionski brod „Venera 5“ približio se Veneri i izbacio sondu koja će slati podatke o toj planeti. 1970. - Rođena je Gabrijela Sabatini, argentinska teniserka. 1972. - Umro je Kvame Nkrumah, ganski političar i državnik. 1972. - Predsednici SFRJ i Rumunije Josip Broz Tito i Nikolae Čaušesku u rad pustili hidroenergetski sistem „Đerdap“ na Dunavu. 1973. - Rođena je Tori Speling, amerikčka glumica 1974. - Helmut Šmit postao kancelar Zapadne Nemačke posle ostavke Vilija Branta. 1974. - Rođena je Laura Pauzini, italijanska pop pevačica 1974. - Skupština SFRJ proglasila Josipa Broza Tita za doživotnog predsednika države. 1975. - Japanka Junko Tabei postala prva žena koja se popela na najviši svetski vrh, Mont Everest. 1984. - Umro je Irvin Šo, američki pisac. 1989. - Automobilom-bombom u Bejrutu ubijeni libanski verski vođa šeik Hasan Halid i 21 osoba. 1989. - Sovjetski predsednik Mihail Gorbačov i kineski lider Deng Sjaoping sreli se u Pekingu na Prvom kinesko-sovjetskom samitu, čime je i formalo, posle 30 godina, prekinut tihi hladni rat te dve najveće komunističke države. 1990. - Umro je Semi Dejvis Junior, američki zabavljač. 1991. - Kraljica Velike Britanije Elizabeta, tokom zvanične posete SAD, obratila se Kongresu. Prva kraljica koja se obratila Kongresu SAD. 1992. - Povlačeći se iz Bosne, JNA digla u vazduh bihaćki aerodrom Željava pod planinom Plješevicom, vredan oko šest milijardi dolara. 1997. - Umro je Đuzepe de Santis, italijanski filmski režiser. 1997. - Predsednik Zaira Mobutu Sese Seko napustio Kinšasu, ka kojoj su nezadrživo nadirali pobunjenici, čime je okončana njegova autokratska vladavina duga 32 godine. 2001. - SAD označile Pravu IRA, deo Irske republikanske armije, kao stranu terorističku organizaciju. 2003. - Umro je Robert Stak, američki glumac. IZVOR
 
   

Na današnji dan, 16. marta Magelan i Bata Stojković

 

 

 

37. - Na ostrvu Kapri umro je rimski car Tiberije koji je tokom vladavine od 14. godine osigurao granice Rimskog carstva i sredio finansije i upravu, posebno u provincijama. Godine 26. povukao se na ostrvo Kapri, dok je u Rimu prefekt pretorijanaca Elije Sejan (Aelius Seianus) zaveo krvavi režim u carevo ime. 1521. - Portugalski moreplovac Fernao de Magelan (Magellan) stigao je na Filipine, gde je krajem aprila poginuo u sukobu s domorocima. Posle tri godine plovidbe oko sveta, u Španiju se 1522. od pet brodova njegove ekspedicije vratila samo "Viktorija" sa 18 članova posade. Tim putovanjem je prvi put oplovljena Zemlja. 1792. - Švedski kralj Gustav III smrtno je ranjen tokom maskenbala u "Rojal operi" u Stokholmu. Preminuo je 29. marta. Taj atentat bio je inspiracija Verdiju za operu "Bal pod maskama". 1827. - U Njujorku su izašle prve američke novine za crnce "Freedom's Journal". 1851. - Španija je zaključila konkordat s Vatikanom, prema kojem je rimokatolicizam postao jedina vera u Španiji, a obrazovanje i štampa su stavljeni pod kontrolu crkve. 1861. - U Beču je počeo izlaziti dnevni list "Ost und West". List je pokrenuo i uređivao Karlovčanin Imbro Ignjatijević Tkalac, a potpomagali su ga srpski knez Mihailo Obrenović i biskup Josip Juraj Štrosmajer. 1926. - Američki fizičar Robert Goderd (Goddard) izveo je prvo uspešno lansiranje rakete na tečno gorivo. Raketa je dostigla 56 metara udaljenosti za 2,5 sekunde. 1930. - Umro je španski general Migel Primo de Rivera i Orbaneha (Miguel, y Orbaneja), vojni diktator Španije od septembra 1923. do januara 1930, kada je podneo ostavku izgubivši podršku vojske. 1934. - U Rimu je potpisan italijansko-mađarsko-austrijski protokol kojim je formiran "Dunavski blok" protiv "Male antante" Čehoslovačke, Rumunije i Jugoslavije. 1935. - Hitler je izdao dekret kojim je nemačkoj armiji osigurao 500. 000 naoružanih vojnika. Time je potpuno odbacio Versajski ugovor sklopljen posle prvog svetskog rata kojim je Nemačkoj dozvoljeno samo 100. 000 ljudi pod oružjem. 1953. - Josip Broz Tito je doputovao u Veliku Britaniju, što je bila prva poseta šefa jugoslovenske države jednoj zapadnoj zemlji posle Drugog svetskog rata. 1967. - U zagrebačkom listu "Vjesnik" objavljena je "Deklaracija o nazivu i položaju hrvatskog jezika" koju su podržali Matica hrvatska, Društvo književnika Hrvatske i 16 drugih ustanova i organizacija. Rastući hrvatski nacionalizam, oličen u ovom dokumentu, dobio je odgovor u "Predlogu za razmišljanje Društva književnika Srbije", koji su potpisala 42 srpska pisca. 1968. - Tokom Vijetnamskog rata američki vojnici masakrirali su najmanje 100 civila u selu Mi Laj. 1978. - Pripadnici terorističke organizacije "Crvene brigade" kidnapovale su u Rimu istaknutog italijanskog političara i bivšeg premijera Alda Mora, zahtevajući da se puste na slobodu uhapšeni članovi njihove organizacije. Teroristi su Mora držali u zatočeništvu do maja 1978, a potom su ga ubili. 1978. - Više od 250 hiljada tona nafte iscurelo je u blizini Portsala u Francuskoj nakon havarije broda "Amoko Kadiz". 1985. - U Bejrutu je otet američki novinar Teri Anderson (Terry). On je pušten na slobodu 4. decembra 1991, nakon gotovo sedam godina zatočeništva. 1988. - Iračke vlasti su hemijskim oružjem ubile oko 5. 000 civila Kurda u gradu Halabja, na severu zemlje. Tokom te godine armija iračkog predsednika Sadama Huseina izvela je osam vojnih operacija u tom delu Iraka. 1991. — Predsednik Srbije, Slobodan Milošević, u televizijskom obraćanju građanima poručio da se Srbija povlači iz rada Predsedništva SFRJ, nakon što je ono odbilo predlog generalskog vrha JNA o uvođenju vanrednog stanja u Jugoslaviji. 1998. - Vatikan je izrazio žaljenje zbog toga što pojedini pripadnici rimokatoličke crkve nisu učinili dovoljno da tokom Drugog svetskog rata pomognu Jevrejima izloženim nacističkom progonu, ali je odbacio zahteve da osudi ponašanje tadašnjeg pape Pija XII. 1999. - Svih 20 članova Evropske komisije, najvišeg izvršnog tela Evropske unije, podnelo je ostavke zbog optužbi za prevare, korupciju i loše upravljanje finansijama. To su bile prve ostavke od osnivanja tog tela 1958. 2002. - U Beogradu je umro jedan od najpoznatijih filmskih i pozorišnih glumaca Danilo Bata Stojković. Bata Stojković glumio je u gotovo svim najpoznatijim jugoslovenskim filmovima, a jedna od predstava kojima se proslavio je "Profesionalac", Dušana Kovačevića, koju je dugo godina igrao u Zvezdara teatru, a upravo je njome i okončao karijeru na daskama koje su za njega život značile. Stojković je dobitnik Oktobarske nagrade Beograda, Sterijine nagrade, Zlatne i Srebrne arene u Puli, nagrade na pozorišnom festivalu u Kvebeku, kao i mnogih drugih priznanja. Bio je član Jugoslovenskog dramskog pozorišta i Ateljea 212, a na sceni Zvezdara teatra tokom 15 godina odigrao je više od hiljadu predstava. Pozorišnu karijeru započeo je u Jugoslovenskom dramskom pozorištu 1959, a 1962. postao je stalni član ansambla Ateljea 212. Publika ga je posebno zavolela u „Zvezdara teatru”, u ulogama koje je Dušan Kovačević pisao za njega. Prvi put na scenu JDP izašao je 1956. godine i igrao slugu u „Magbetu”, a godinu dana kasnije pojavio se kao agent u predstavi "Troje" na sceni Ateljea 212. Filmsku karijeru je započeo ulogom u filmu „Izdajnik“ iz 1964. Usledio je niz televizijskih i manjih filmskih uloga, a najvažnije su bile uloge u filmovima "Majstor i Margarita", „Čuvar plaže u zimskom periodu“ i "Pas koji je voleo vozove", "Ko to tako peva". . . Takođe je igrao i oca jednog od likova u seriji "Grlom u jagode". Poznat je i po ulozi malog antagoniste u filmu Gorana Markovića "Nacionalna klasa". 2002. - U eksploziji u selu Lučane, kraj Bujanovca, nastanjenim većnskim albanskim stanovništvom, uništena je poslednja srpska kuća. 2004. - Hrvatski premijer Ivo Sanader posetio je Jasenovac. On je položio venac na obnovljeni spomenik i odao poštu žrtvama ustaškog koncentracionog logora iz doba Nezavisne Države Hrvatske (NDH), koji je tu bio od 1941. do 1945. godine. 2005. - Sirijski vojni obaveštajni agenti su, nakon 18 godina prisustva u Libanu, napustili Bejrut. 2006. Beograd je proglašen za "Grad budućnosti južne Evrope" u takmičenju Fajnenšl tajmsa.   IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 17. aprila Josif Pančić

 

 

 

1421. - Više od 100. 000 ljudi utopilo se u Holandiji kada je moreprobilo zaštitne nasipe. 1492. - Kristofer Kolumbo (Cristoforo Colombo) dobio je saglasnosti novac od španskog kralja Ferdinanda V i kraljice Izabele (Isabel), da istraži "zapadni okean". Na tom putovanju Kolumbo je otkrio američki kontinent. 1790. - Umro je američki naučnik i državnik Bendžamin Frenklin(Benjamin Franklin). Učestvovao je u pisanju "Deklaracije nezavisnosti", a kao neumoran borac za slobodu čoveka bio je poznat i slavljen i izvan SAD. Kao naučnik izumio je gromobran i otkrio tok i karakteristike Golfske struje. 1814. Rođen je Josif Pančić (Ugrini kod Bribira, 17. april 1814 — Beograd, 8. mart 1888) je bio srpski lekar, botaničar i prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Otkrio je novu vrstu četinara koja je po njemu nazvana Pančićeva omorika, a po njemu je nazvan i najviši vrh Kopaonika (Pančićev vrh) na kome se nalazi mauzolej sa njegovim posmrtnim ostacima. 1814. - U Ugrinama, kod Bribira (Hrvatska) rođen je srpskibotaničar i prirodnjak Josif Pančić, prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Otkrio je novu vrstu endemsko-reliktnog četinara poznatu kao "Pančićeva omorika". Osnovao je i uredio Botaničku baštu u Beogradu. 1860. - Crna Gora i Turska, posle turskog poraza na Grahovu,potpisale su protokol o razgraničenju kojim je Crna Gora faktički priznata kao samostalna država, iako formalno priznanje nije dobila. 1894. - Rođen je ruski državnik i političar Nikita Hruščov,prvi sekretar CK KPSS od 1953. do 1964. i predsednik sovjetske vlade od 1958. do 1964. Na XX kongresu KPSS podneo je referat ""O savladavanju kulta ličnosti i njegovih posledica", čime je počeo proces destaljinizacije SSSR. 1895. - Sporazumom u gradu Šimonoseki završen jekinesko-japanski rat. Kina je priznala nezavisnost Koreje, a ostrvo Formozu (Tajvan) predala Japanu. Tajvan je pod japanskom vlašću bio do 1945. godine. 1916. - Rođena je Sirimavo Bandaranaike, koja je u julu 1960. postala premijer Cejlona (Šri Lanke), prva žena premijer u svetu. 1924. - Rođen je srpski vajar Jovan Kratohvil, profesor Univerziteta umetnosti u Beogradu, rektor od 1971. do 1973. godine. Autor je mnogobrojnih spomenika među kojima i spomenika sovjetskim ratnim veteranima na Avali. 1941. - Oficiri bojnog broda Kraljevske ratne mornariceJugoslavije Milan Spasić i Sergej Mašera potopili su u Tivatskom zalivu razarač "Zagreb" i potonuli zajedno s njim odbivši da izvrše naređenje o predaji broda italijanskoj mornarici nakon kapitulacije Jugoslavije. 1952. - Rođen je Željko Ražnatović, zvani „Arkan“, (rođen 17. aprila 1952. godine, u Brežicama u Sloveniji; ubijen 15. januara 2000. godine u beogradskom hotelu Interkontinental) je bio zapovednik srpskih paravojnih formacija, a u javnosti je često bio optuživan da je kriminalac i ratni i poratni profiter. Takođe je bio član Stranke srpskog jedinstva (1993-2000). 1957. - Kiparski arhiepiskop Makarios vratio se u Atinu nakon 13meseci provedenih u egzilu na Sejšelima. Iste godine Makarios je sa britanskom vladom počeo pregovore o nezavisnosti Kipra, a u decembru 1959. izabran je za predsednika Republike Kipar. 1969. - Lider Komunističke partije Čehoslovačke Aleksandar Dubček (Aledžander Dubcek) podneo je ostavku, posle kraha reformskog kursa nazvanog "praško proleće". Zamenio ga je Gustav Husak. 1974. Rođena je Viktorija Kerolajn Adams (engl. Victoria Caroline Adams; rođena 17. aprila 1974), poznatija kao Viktorija Bekam (engl. Victoria Beckham), jeste engleska pevačica, kantautorka, plesačica, glumica, modni kreator i pisac. Svetsku slavu je dostigla kao „Poš Spajs“ (Posh Spice), jedna od pet članica ženske pop grupe Spajs gerls. Nakon prestanka rada grupe, započinje solo karijeru i objavljuje album Victoria Beckham. Takođe je objavila četiri singla koji su dostigli top deset na muzičkoj listi u Ujedinjenom Kraljevstvu. 1975. - Crveni Kmeri zauzeli su glavni grad Kambodže Pnom Pen izapočeli vladavinu terora tokom koje je ubijeno više od milion ljudi. 1977. - U Lihtenštajnu prvi put su glasale žene. 1983. - Indija je lansirala prvi veštački satelit. 1993. - U UN je usvojena rezolucija koja predviđa pooštravanjesankcija protiv SR Jugoslavije, ukoliko bosanski Srbi ne potpišu Vens-Ovenov mirovni plan za Bosnu do 26. aprila. 1993. - Umro je Turgut Ozal, predsednik Turske od 1989. godine. 1996. - SAD i Japan potpisali su deklaraciju o bezbednosnojsaradnji prema kojoj SAD zadržavaju nivo vojnih snaga u Japanu i ostalim delovima Azije. 1997. - Umro je izraelski državnik Haim Hercog (Chaim Herzog),predsednik Izraela od 1983. do 1993. godine. 2001. - Izraelske snage napale su sa kopna, iz vazduha i sa morapalestinske teritorije u pojasu Gaze, nakon minobacačkog napada na izraelsko naselje Sderot. 2002. - Jugoslovenska vlada pozvala je 23 osobe koje je Haškitribunal optužio za ratne zločine, od kojih su 10 jugoslovenski državljani, da se dobrovoljno predaju tom sudu. Pozivu jugoslovenskih vlasti odazvali su se: Dragoljub Ojdanić, Milan Martić, Mile Mrkšić, Nikola Šainović, Vladimir Kovačević i Momčilo Gruban, koji u haškom zatvoru čekaju početak suđenja. 2004. - U izraelskom raketnom napadu u Gazi ubijen je liderpalestinskog radikalnog pokreta Hamas Abdel Aziz al-Rantisi. IZVOR.
 
   

Na današnji dan, 17. februara

 

 

 

1405 - Tokom pohoda na Kinu umro je tatarski emir Timur Lenk (Tamerlan), osvajač Persije, Indije, Mesopotamije i većeg dela Male Azije. 1455 - Umro je italijanski slikar fra Anđeliko (Angelico), dominikanski kaluđer, jedan od najznačajnijih predstavnika rane renesanse. Njegovi najvažniji radovi su freske u manastiru Svetog Marka u Firenci i u Vatikanu. 1478 - Brat engleskog kralja Eduarda IV (Edward), Džordž, vojvoda od Klarensa (George, Clarence), osuđen zbog izdaje, ubijen je u Taueru u Londonu tako što je udavljen u buretu vina. 1546 - Umro je nemački verski reformator Martin Luter (Luther), avgustinski monah, osnivač protestantizma u Nemačkoj, najznačajniji vođa evropske crkvene reformacije. Luter je 1517. prikovao na vrata katedarale u Vitenbergu 95 teza o reformi crkve i pozvao na javnu raspravu, zbog čega je ekskomuniciran iz katoličke crkve. 1564 - Umro je italijanski vajar, slikar, arhitekta i pesnik Mikelanđelo Buonaroti (Mićelangelo Buonarotti), uz Leonarda i Rafaela najveći umetnik visoke renesanse. Tvorac čuvenih fresaka u Sikstinskoj kapeli i monumentalnih skulptura "Pjeta", "David", "Mojsije", sahranjen je uz najveće počasti u crkvi Santa Kroće u Firenci. 1861 - Prvi parlament ujedinjene Italije proglasio je sardinskog kralja Vitorija Emanuela II (Vittorio Emanuele) za kralja Italije. 1865 - Flota Unije je u Američkom građanskom ratu zauzela grad Čarlston u Južnoj Karolini, jedno od najvažnijih uporišta južnjačkih snaga. 1900 - Počela je bitka kod Pardeberga u kojoj su Buri pretrpeli prvi veliki poraz u ratu s Britancima. Krajem februara 4. 000 burskih vojnika predalo se britanskim trupama koje su krajem maja ušli u Johanesburg, a u junu u Pretoriju. 1915 - Umro je srpski političar, diplomata, filolog i istoričar Stojan Novaković, član Srpske kraljevske akademije, jedan od osnivača Napredne stranke 1880. Kao ministar prosvete sproveo je reforme u školstvu i pokrenuo osnivanje Narodne biblioteke, muzeja i Državne štamparije. Napisao je "Srpsku bibliografiju" sa popisom svih srpskih knjiga objavljenih 1741-1861 i 1868-76 i više zapaženih radova iz srednjovekovne istorije. 1952 - Grčka i Turska su postale članice NATO-a. 1956 - Umro je francuski kompozitor Gistav Šarpantje (Gustave Charpentier), koji je 1902. osnovao "Konzervatorijum Mimi Pinson", namenjen muzičkom obrazovanju radnika. Proslavio se operom "Lujza" (1900), kojom je pokušao stvoriti naturalistički izraz u operi. Poznate su i njegove solo pesme na stihove Bodlera (Baudelaire) iVerlena (Verlaine). 1960 - Argentina, Brazil, Meksiko, Paragvaj, Peru, Urugvaj i Čile postigli su dogovor o osnivanju Latinoameričkog udruženja slobodne trgovine. 1963. - Rođen je Majkl Džefri Džordan (engl. Michael Jeffrey Jordan u Bruklinu) je bivši američki NBA košarkaš, koji se često smatra za najboljeg košarkaša svih vremena. Majkl Džordan je u NBA proveo 15 punih sezona sa 30,12 poena po utakmici u regularnoj sezoni (najviše u NBA). Osvojio je 6 NBA šampionata sa Čikago Bulsima, bio 10 puta najbolji strelac i 5 puta najkorisniji igrač lige. Devet puta je izabran u prvu odbrambenu petorku, a 3 puta je bio najbolji po broju ukradenih lopti. Od 1983. se rekordnih 49 puta pojavio na omotu časopisa Sport Ilustrejted i 1991. bio proglašen za sportistu godine po izboru ovog časopisa. Proglašen je 1999. za "najvećeg severnoameričkog sportistu u 20. veku" po izboru sportskog kanala ESPN, a drugi je na listi najboljih sportista veka po izboru Asošijeted presa. Njegova mogućnost odraza, koju najbolje dočarava zakucavanje sa linije slobodnih bacanja, i drugi podvizi su mu doneli nadimke "Er Džordan" i "Njegovo vazdušno visočanstvo". Rekao je: Always turn a negative situation into a positive situation. My heroes are and were my parents. I can't see having anyone else as my heroes. Obstacles don't have to stop you. If you run into a wall, don't turn around and give up. Figure out how to climb it, go through it, or work around it. Talent wins games, but teamwork and intelligence wins championships. The game is my wife. It demands loyalty and responsibility, and it gives me back fulfillment and peace. You have to expect things of yourself before you can do them. I've missed more than 9000 shots in my career. I've lost almost 300 games. 26 times, I've been trusted to take the game winning shot and missed. I've failed over and over and over again in my life. And that is why I succeed. 1965 - Proglašena je nezavisnost afričke države Gambije u okviru Britanskog komonvelta. 1967 - Umro je američki atomski fizičar Robert Openhajmer (Oppenheimer), profesor Univerziteta u Kaliforniji, vodeći stručnjak u izradi prve nuklearne bombe u laboratoriji u Los Alamosu. Od 1953, u vreme "makartizma" bio je pod sumnjom da održava veze s komunistima i zabranjen mu je rad u atomskim programima. Rehabilitovan je 1963, a Komisija za atomsku energiju SAD mu je dodelila Fermijevu nagradu. 1991 - U terorističkom napadu Irske republikanske armije (IRA) na železničkoj stanici Viktorija u Londonu, u eksploziji podmetnute bombe poginula je jedna, a ranjeno najmanje 40 osoba. 1997 - Centar za mine UN objavio je da se na teritoriji Bosne i Hercegovine nalazi oko milion nagaznih mina, a prema podacima Međunarodnog komiteta Crvenog krsta od mina je u periodu 1992-97. stradalo oko 3. 200 osoba, od kojih 686 dece. 2000 - Na paralmentarnim izborima u Iranu ubedljivo su pobedili reformisti, bliski predsedniku Mohamedu Katamiju (Mohammad Khatami). 2002 - Evropska unija odobrila je upućivanje policijskih snaga zemalja članica Unije u Bosnu i Hercegovinu. Te snage će naredne godine zameniti međunarodnu policiju Ujedinjenih nacija (IPFT) koja je delovala u BiH na osnovu Dejtonskog sporazuma iz 1995. 2002 - Pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu počeo je dokazni postupak protiv Slobodana Miloševića po optužnici za zločine počinjene na Kosovu. Tokom ovog postupka, koji je završen 13. septembra, tužilaštvo je izvelo 145 svedoka. 2003 - U Sloveniji je uhapšen funkcioner Demokratske partije Kosova (DKP) Fatmir Ljimaj, bivši oficir Oslobodilačke vojske Kosova (OVK) i izručen Tribunalu u Hagu, pred kojim je optužen za zločine protiv čovečnosti nad Albancima i Srbima u logoru Lapušnik na Kosovu u leto 1998. Oslobođen je 30. novembra 2005. u nedostatku dokaza. 2003 - U podmetnutom požaru u podzemnoj železnici u južnokorejskom gradu Tageu, poginule su najmanje 133 osobe, a više od 150 je povređeno. 2004 - U Iranu je u eksploziji voza koji je prevozio mešavinu nafte i hemijskih supstanci poginulo najmanje 200, a povređeno više od 400 osoba. LINK.
 
   

Na današnji dan, 17. januara

 

 

 

395. - Umro je Teodosije I, poslednji car jedinstvenog Rimskog carstva (*347). 1377. - papa Grgur XI obnovio je papsko sedište u Rimu i time okončao avinjonsko „zatočeništvo“ rimskih papa. Sedište papa bilo je premešteno u Avinjon 1309. nakon poraza Bonifacija VIII u sukobu s francuskim kraljem Filipom IV Lepim. 1468. - Umro je Skenderbeg, albanski nacionalni junak. (*1405). 1562. - stupio je na snagu edikt iz Sen Žermena (Januarski edikt) kojim su priznati hugenoti (protestanti) u Francuskoj. Istog dana, vođe katolika, vojvoda od Giza i kardinal od Lorene, formirali su uniju (kasnije Sveta liga) koja će blokirati primenu edikta i izazvati verske ratove koji su, uz povremene prekide 36 godina razarali Francusku. Ratovi su prekinuti Nantskim ediktom koji je 1598. izdao Anri IV. 1600. - Rođen je Pedro Kalderon de la Barka jedan od najvećih španskih dramatičara. (†1681) 1706. - Rođen je Bendžamin Frenklin, američki naučnik i političar. (†1790) 1732. - Rođen je kralj Stanislav II Ponjatovski, poljski kralj. (†1798) 1773. - engleski moreplovac Džejms Kuk je brodom „Rezolušn“ prvi prešao Antarktički krug. 1863. - Rođen je Dejvid Lojd Džordž, engleski državnik. (†1945) 1863. - Rođen je Konstantin Sergejevič Stanislavski, ruski pozorišni glumac, teatrolog i reditelj (†1938) 1874. - Umrla su braća Čang i Eng, najpoznatiji sijamski blizanci. 1899 - Rođen je Al Kapone poznat i po imenu „Lice sa ožiljkom“ (Scarface), američki gangster. (†1947). 1919. - poljski kompozitor Ignaci Jan Paderevski, pijanista svetskog glasa, postao je prvi premijer republike Poljske, uspostavljene posle završetka Prvog svetskog rata. 1929. - Prvi put prikazan crtani film Mornar Popaj. 1942. - Rođen je Kasius Klej, poznat i kao Muhamed Ali, američki bokser. 1945. - sovjetske trupe i Poljske patriotske snage su u Drugom svetskom ratu oslobodile Varšavu, više od pet godina nakon pada glavnog grada Poljske u ruke nemačkih nacista. 1946. - u Londonu održana prva sednica Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija. 1947. - Proglašen prvi Ustav Narodne Republike Srbije. 1956. - Rođen je Pol Jang, britanski muzičar. 1959. - Senegal i Francuski Sudan doneli su odluku o formiranju federalne države pod nazivom Republika Mali. Odluka je stupila na snagu u aprilu. 1961. - ubijen je kongoanski državnik Patris Lumumba, bivši premijer Konga, tvorac nezavisnosti zemlje, simbol borbe protiv kolonijalizma i heroj „crne Afrike“. Protivustavno je smenjen s položaja premijera 5. septembra 1960, a 1. decembra uhvatili su ga vojnici generala Mobutua i prebacili u Katangu, gde je pod nerazjašnjenim okolnostima ubijen. 1962. - Rođen je Džim Keri, kanadski glumac i komičar. 1964. - Umro je Đorđe Andrejević Kun, srpski slikar i grafičar. (*1904). 1966. - u sudaru iznad Španije američkog bombardera „B-52“ i španskog aviona za snabdevanje gorivom poginulo je osam ljudi, a bombarder je bio prinuđen da u Atlantski okean baci hidrogensku bombu, koja nije eksplodirala. 1969. - Rođen je Tijesto, holandski trens didžej. 1971. - Rođen je Kid Rok, američki rok muzičar. 1991. - SAD i zapadni saveznici izveli su u Zalivskom ratu drugi i treći talas masovnog bombardovanja ciljeva u Iraku i Kuvajtu; tri iračke rakete „skad“ eksplodirale su u Tel Avivu. 1995. - u zemljotresu koji je pogodio šire područje japanskog grada Kobe poginulo je više od 6. 400 ljudi, a materijalna šteta je procenjena na 85,5 milijardi dolara. 1997. - u Dablinu je sud proglasio prvi razvod braka u istoriji Irske, na osnovu zakona odobrenog na referendumu, čemu se žestoko protivila rimokatolička crkva. 2000. - u Centru bezbednosti u Cetinju registrovana je Crnogorska pravoslavna crkva. Tu crkvu do sada nije priznala nijedna druga crkva, a na njenom čelu su sveštenici koji su isključeni iz ostalih crkava. 2002. - u erupciji vulkana Njiragongo u Demokratskoj Republici Kongo razoreni su grad Goma i okolna sela, život je izgubilo više od 100 ljudi, a desetne hiljada ostalo je bez svojih domova. 2003. - Bugarska vlada ukinula je sankcije protiv SR Jugoslavije uvedene 1998. ali su ostala zamrznuta sredstva koja pripadaju bivšem predsednika SRJ Slobodanu Miloševiću, njegovoj porodici i osmorici bivših visokih funkcionera. 2010. - Ninovu nagradu za roman godine je dobila Gordana Ćirjanić za roman: Naručite knjigu: "Ono što oduvek želiš". 2012. Naslovna strana NIN-a, i dobitnik NIN-ove nagrade za roman, Aleksandar Gatalica: IZVOR.    
 
   

Na današnji dan, 17. jula

 

 

 

1453. U bici kod Kastijona Francuzi su postigli odlučujuću pobedu nad Englezima koja je dovela do okončanja Stogodišnjeg rata. 1762. Ubijen je ruski car Petar III tri dana nakon što je oboren sa vlasti i zatvoren. Presto je preuzela njegova supruga Katarina II (Velika), koja je kasnije postala jedan od najčuvenijih ruskih vladara. 1790. Umro je škotski ekonomista Adam Smit, uz Dejvida Rikarda, najpoznatiji predstavnik engleske klasične političke ekonomije. Postavio je osnove radne teorije vrednosti. ("Bogatstvo naroda", "Teorija moralnih osećanja"). 1890. Sesil Roudz, po kojem je Rodezija dobila naziv, postao je premijer Kapske kolonije u Južnoj Africi. 1912. Umro je francuski matematičar, fizičar i filozof Žil Anri Poenkare. Razvio je teoriju automorfnih funkcija i istraživao diferencijalne jednačine, a posebno su značajni njegovi radovi na području topologije i njegova interpretacija geometrije Lobačevskog. Objavio je oko 500 naučnih radova. O konstantama. Kako su nastale. Istorija govori da su oduvek bile tu. Vladaju svemirom, samo ih treba pronaći. Imaju kraljicu zvanu π.   VIŠE O KNJIZI. 1917. Britanska kraljevska kuća promenila je svoje ime Saks-Koburg-Gota u Vindzor zbog antinemačkog raspoloženja u Britaniji tokom Prvog svetskog rata. 1928. Umro je srpski geolog i paleontolog Svetolik Radovanović,član Srpske kraljevske akademije, prvi ministar privrede u Srbiji (1904-05). Reformisao je srpsko rudarsko i šumarsko zakonodavstvo, a 1892. je sa geologom Jovanom Žujovićem osnovao Srpsko geološko društvo. 1935.  Donald Saderland (eng. Donald Sutherland) je kanadski glumac, rođen 17. jula 1935. godine u Sent Džonu (Kanada). Saderland se proslavio tumačenjem uloga atipičnih vojnika u filmovima kao što su „Dvanaest žigosanih“ (,,The Dirty Dozen"), „MASH", „Kelijevi heroji“. Donald Satrlend je i otac Kifera Saderlanda, takođe glumca. 1945.  Princ Aleksandar II Karađorđević (London 17. jul 1945), je bivši jugoslovenski princ i pretendent na presto Srbije. Pripada lozi dinastije Karađorđevića.  Njegov otac, Petar II Karađorđević, u vreme njegovog rođenja je bio kralj Kraljevine Jugoslavije, ali je on svoja vladarska ovlašćenja preneo na Regentski savet, formiran 20. januara 1945. godine, a monarhija je kasnije, iste godine ukinuta. Princ Aleksandar je bio pretendent na presto Jugoslavije, a nakon njenog raspada, pretendent je na presto Srbije.  Aleksandar Karađorđević od 2001. godine živi sa suprugom u Kraljevskom dvoru u Beogradu. 1945. U Potsdamu je počela konferencija o posleratnoj budućnosti Evrope. Na skupu koji je okončan 2. avgusta predstavnici zemalja pobednica u Drugom svetskom ratu - SSSR-a, SAD i Velike Britanije, Staljin, Truman i Čerčil, kojeg je 28. jula zamenio novi šef britanske vlade Klement Atli, doneli su odluku o demilitarizaciji i denacifikaciji Nemačke i dogovorili su se o teritorijalnim promenama u istočnoj Evropi. Samo se SSSR raspala. SFRJ još nije postojala, ali će se i ona raspasti. 1946. U Beogradu je pogubljen Dragoljub Draža Mihailović,general kraljevske jugoslovenske vojske i vođa četničkog pokreta u Drugom svetskom ratu. U seriji „Ravna gora” scenariste i reditelja Radoša Bajića, Josipa Broza Tita igra Dragan Bjelogrlić, a Dragoljuba Dražu Mihailovića Nebojša Glogovac. Uprkos zabrani fotografisanja, „Blic” ekskluzivno objavljuje sliku Nebojše Glogovca u ulozi Draže Mihailovića. Zoin Mihailo: "Bolje da objave gde je sahranjen Draža Mihajlović. Ovako, narod ne zna pa mora da ga nosi u srcu. " 1954. Angela Dorotea Merkel (nem. Angela Dorothea Merkel; rođena 17. jula 1954. u Hamburgu kao Angela Dorotea Kazner) nemačka je političarka. Članica je Hrišćansko-demokratske unije, od koje je nominovana na mesto kancelara SR Nemačke na izborima za Bundestag 2005. Nakon višesedmičnog pregovaranja po završetku izbora, Angela Merkel 21. novembra 2005. postaje prva kancelarka u istoriji Nemačke i na čelu je tzv. „velike koalicije“ CDU/CSU i SPD. Uspešno posredujući u pregovorima oko budžeta EU, Merkel je stekla zavidnu reputaciju na međunarodnoj sceni. Koalicija koju je vodila Angela Merkel je pobedila i na izborima 2009. godine i na izborima 2013. godine. 1959. Umrla je čuvena američka džez i bluz pevačica Bili Holidej. 1968. U Iraku je oborena vlada Abdula Arefa, a na vlast je došlo desno krilo BAAS partije. Predsednik republike, a kasnije i vlade postao je general Ahmed Hasan al-Bakr. 1969. U Španiji, general Fransisko Franko imenovao je za svog naslednika princa Huana Karlosa, koji je preuzeo vođstvo države 22. novembra 1975, dva dana nakon diktatorove smrti. 1973. U Avganistanu je proglašena republika nakon vojnog udara kojim je prekinuta četrdesetogodišnja vladavina kralja Mohameda Zahir Šaha. Predsednik je postao bivši premijer Sardar Muhamad Daud Kan. 1975. Američki i sovjetski vasionski brodovi "Sojuz 19" i"Apolo 18" spojili su se u Zemljinoj orbiti. Komandanti letilica, Aleksej Leonov i Tom Staford, razmenili su čestitke, pri čemu je Rus govorio engleski a Amerikanac ruski. 1979. Diktator Nikaragve Anastasio Somoza Debajle dao je ostavku i pobegao iz zemlje, a vlast je preuzeo levičarski sandinistički pokret Danijela Ortege Savedre. 1984. Lansiran je sovjetski svemirski brod "Sojuz T12", a član posade Svetlana Savickaja postala je prva žena koja je "prošetala" svemirskim prostorom izvan letelice. 1994. Brazil je na svetskom fudbalskom prvenstvu u SAD osvojiočetvrtu šampionsku titulu. 1995. Umro je argentinski automobilski as Huan Manuel Fanđo, petostruki svetski šampion u "Formuli-1". 1996. Američki putnički avion "Boing 747" na liniji Njujork-Pariz ekplodirao je iznad Atlantskog okeana, nakon što je poleteo sa aerodroma "Kenedi". Poginulo je svih 230 putnika i članova posade. 1998. Posmrtni ostaci ruskog cara Nikolaja II Romanova i članova njegove porodice, preneti iz Jekaterinburga 80 godina nakon ubistva, sahranjeni su u Sankt Peterburgu. Svečanoj ceremoniji prisustvovao je i predsednik Rusije Boris Jeljcin. 1998. Džinovski talasi izazvani snažnim zemljotresom na dnu Pacifika odneli su šest sela na severozapadnoj obali Papue Nove Gvineje. Poginulo je oko 2. 000 ljudi. 1998. Na konferenciji UN u Rimu, predstavnici 120 zemalja usvojili su statut kojim je uspostavljan prvi stalni Međunarodni krivični sud za ratne zločine. SAD su odbile da se priključe tom sudu. Do marta 2003. sporazum je ratifikovalo 89 zemalja. 2001. Na osnovu odluke vlade SRJ, princ Aleksandar Karađorđević i članovi njegove porodice uselili su se u kraljevsku rezidenciju u Beogradu koja je jugoslovenskoj kraljevskoj porodici oduzeta posle Drugog svetskog rata. 2001. Nakon završetka sukoba na Kosovu i prestanka vazdušnih napada NATO-a na SRJ, istražitelji Međunarodnog suda za ratne zločine iz Haga pronašli su, prema izjavi portparola tužilaštva suda Florens Artman, tokom 1999. i 2000. godine 876 grobnica na Kosovu i ekshumirali 4. 392 žrtve od kojih je 2. 099 identifikovano. 2004. Grčke vlasti uhapsile su u Solunu Dejana Milenkovića Bagzija, osumnjičenog za saučesništvo u ubistvu premijera Srbije Zorana Đinđića. Nekoliko meseci kasnije Bagzi je izručen vlastima u Srbiji, gde je dobio status zaštićenog svedoka. 2005. Specijalni tribunal u Iraku podigao je prvu optužnicu protiv bivšeg predsednika te zemlje Sadama Huseina za zločine počinjene tokom njegove 35-godišnje vladavine. 2006. U cunamiju koji je pogodio indonežansko ostrvo Java poginulo je 525 osoba. Poplavni talas visok dva metra posledica je zemljotresa jačine 7,7 Rihterove skale, čije epicentar bio u Indijskom okeanu. 2008. Haški tribunbal pravosnažno je osudio penzionisanog generala JNA Pavla Strugara na sedam i po godina zatvora zbog granatiranja Strog grada u Dubrovniku u decembru 1991. godine. LINK.
 
   

Na današnji dan, 17. juna

 

 

 

1025. - Rođen je Boleslav Hrabri, kralj Poljske (*966. ili 967. ) 1239. - Rođen je Edvard I, engleski kralj. († 1307. ) 1397. - Danska kraljica Margreta I objedinila pod dansku krunu Dansku, Švedsku i Norvešku. 1579. - Engleski moreplovac i gusar Frensis Drejk proglasio suverenitet Engleske nad Nju Albionom, danas Kalifornijom. 1665. - Portugalci i Britanci potukli Špance kod Montes Klarosa. Portugalci još jednom pobedom nad Špancima, kod Vilje Visiose, ponovno uspostavili nezavisnost Portugala. 1682. - Rođen je Karl XII, švedski kralj. († 1718. ) 1696. - Umro je Jan III Sobjeski, poljski kralj. 1703. - Rođen je Džon Vesli, engleski sveštenik i reformator, osnivač pokreta metodista. 1719. - Umro je Džozef Adison, engleski pisac i političar. 1789. - Poslanici Trećeg staleža u francuskom parlamentu proglasili Narodnu skupštinu i ukinuli kralju pravo veta. Opsada Bastilje 1818. - Rođen je Šarl Guno, francuski kompozitor. 1843. - Na Novom Zelandu počela pobuna domorodaca Maora protiv Britanaca. Maori poraženi 1871. i povukli se u unutrašnjost ostrva. 1848. - Austrijske trupe pod komandom generala Alfreda Vindišgreca ugušile ustanak Čeha u Pragu. 1867. - Engleski hirurg Džozef Lister prvi put u istoriji medicine upotrebio antiseptik kada je operisao svoju sestru Izabelu. 1882. - Rođen je Igor Fjodorovič Stravinski, ruski kompozitor. († 1971. ) 1888. - Rođen je Hajnc Guderijan, nemački general, jedan od tvoraca taktike blickriga. († 1954). Stevan K. Pavlović: Hitlerov novi antiporedak Pavlović nastoji da dâ preglednu i hronološku analizu složenih ali međusobno povezanih ratnih dešavanja.  LINK   1925. - Potpisan Ženevski protokol, kojim je zabranjena upotreba bojnih otrova u ratu. Protokol potpisalo 29 zemalja. 1929. - Rođen je Tigran Petrosjan, jermenski šahista i svetski šampion u šahu. († 1984. ) Gari Kasparov: Kako život imitira šah Jedan od najcenjenijih umova današnjice pokazuje kako šahovske veštine mogu doprineti većem uspehu u profesionalnom i privatnom životu.  LINK Aleksandar Matanović: Šah je čudo Nekoliko stotina probranih partija vodećih velemajstora i isto toliko lepih kombinacija iz turnirske prakse možda će čitaocima otkriti neke od razloga dugovečnosti šaha.  LINK   1940. - Sovjetska Crvena armija okupirala Letoniju i Estoniju i uspostavila prosovjetsku administraciju. 1944. - Island postao nezavisna republika pošto su njegovi stanovnici na referendumu odlučili da se odvoje od Danske. 1947. - Ustavotvorna skupština Burme donela odluku da proglasi nezavisnu Republiku Burmu. 1950. - Ričard Loler u Čikagu izveo prvu operaciju presađivanja bubrega. 1953. - Sovjetske trupe ugušile pobunu u Istočnoj Nemačkoj. 1967. - Kina izvela probu prve hidrogenske bombe. 1971. - SAD i Japan potpisali sporazum o vraćanju ostrva Okinave pod suverenitet Japana 1972. 1980. - Rođena je Venus Vilijams, američka teniserka. 1982. - Predsednik Argentine, general Leopoldo Galtijeri, podneo ostavku posle poraza argentinske armije u ratu s Velikom Britanijom za Foklandska ostrva. 1988. - Oko 5. 000 radnika zemunske fabrike „Zmaj“ demonstriralo ispred zgrade Skupštine SFRJ nezadovoljno svojim socijalnim položajem. To je bio početak masovnih mitinga nazvanih „antibirokratska revolucija“, a poslužili su za učvršćivanje vlasti lidera komunista Srbije Slobodana Miloševića. 1990. - Demonstranti protiv Vlade Rumunije vratili se na ulice Bukurešta nekoliko dana posle sukoba s policijom i rudarima lojalnim Vladi, a u kojima je poginulo pet osoba, a nekoliko desetina ranjeno. 1991. - Parlament Južne Afrike ukinuo poslednji zakon na kojem je, od 1950, bila zasnovana politika aparthejda. 1992. - Nemci Tomas Kemtner i Hajnrih Stribig, dva poslednja zapadna taoca u rukama islamskih terorista u Libanu, vratili se u Nemačku posle tri godine zatočeništva. 1993. - U glavnom gradu Somalije Mogadišu poginulo šest, povređena 43 pripadnika mirovnih snaga Ujedinjenih nacija, kada su pokušali da uhvate lidera somalijskih gerilaca Mohameda Faraha Aidida. 1997. - Ministarstvo Jugoslavije za telekomunikacije izdalo rešenja o zabrani rada većeg broja privatnih i nezavisnih radio stanica. To je bila prva velika akcija vlasti protiv prava na slobodu informisanja u Jugoslaviji. 1999. - Međunarodna organizacija rada usvojila sporazum o zabrani najgorih formi prisilnog rada dece, uključujući ropstvo i nasilnu regrutaciju. 2001. - Na parlamentarnim izborima u Bugarskoj pobedio Nacionalni pokret bivšeg bugarskog cara Simeona II, čime je prvi put bivša monarhija postala politički aktivna u jednoj od zemalja Istočne Evrope. Simeon Saks Koburg 24. jula izabran za premijera Bugarske. 2002. - Egipatski arheolozi saopštili da su blizu piramida u Gizi našli najstariji nedirnut sarkofag, star oko 4. 500 godina. Keopsova piramida u Gizi 2002. - U Batajnici kod Beograda počele ekshumacija i obdukcija leševa za koje se veruje da su Albanci čija su tela tu dovezena posle intervencije NATO na Kosovu 1999. 2007. - U Budvi uhapšen bivši general srpske policije, Vlastimir Đorđević, optužen pred Haškim tribunalom za ratne zločine na Kosovu i Metohiji tokom 1999. godine. 2014. Umro je Vlastimir „Đuza“ Stojiljković (Ražanj, 30. jun 1929 — Beograd, 17. jun 2015). Bio je srpski glumac. Vlastimir „Đuza“ Stojiljković je rođen u učiteljskoj porodici. Završio je gimnaziju u Kruševcu, a glumom se bavio amaterski još kao srednjoškolac. Po završetku srednje škole se upisao na Rudarsko-geološki fakultet, koji je napustio u trećem semestru i upisao se na Akademiju pozorišnih umetnosti.   IZVOR
 
   

Na današnji dan, 17. maja

 

 

 

1102. - Koloman, ugarski kralj iz dinastije Arpadovića je krunisan u Biogradu za kralja Hrvatske i Dalmacije. 1395. - Umro je Kraljević Marko, najstariji sin i naslednik kralja Vukašina. 1510. - Umro je Sandro Botičeli, italijanski slikar. Venera i Mars, Sandro Botičeli, 1845. 1749. - Rođen je Edvard Džener, engleski lekar. Pronalazač vakcine protiv velikih boginja. (†1823). 1814. - Norveška proglasila nezavisnost od Švedske i usvojila novi ustav. 1838. - Umro je Moris de Taljeran Perigor, francuski sveštenik i političar. 1861. - Tomas Kuk organizovao prvi turistički „paket aranžman“ u svetu, šestodnevno putovanje iz Londona u Pariz. Grad na dlanu: London Grad je podeljen na delove, a svaki od njih ima svoju mapu i informacije o najvažnijim znamenitostima, prodavnicama, restoranima i zabavnim sadržajima. Poručite Grad na dlanu: Pariz Profesionalni turistički vodič ispričaće vam sve što treba da znate o Parizu. Poručite   1866. - Rođen je Erik Sati, francuski kompozitor i pijanist. 1881. - Rođen je Gavrilo Dožić, patrijarh srpski 1900. - Rođen je Ruholah Homeini, iranski verski vođa. 1903. - U Španiji nacionalizovana imovina crkve i ukinute su crkvene škole. 1906. - Rođena je Zinka Kunc, hrvatska pevačica. 1917. - Umro je Radomir Putnik, srpski vojvoda. (*1847). 1939. - Švedska, Norveška i Finska odbile su Hitlerov predlog da potpišu pakt o nenapadanju. Pakt su potpisale Danska, Estonija i Litvanija. 1940. - Trupe nacističke Nemačke u Drugom svetskom ratu ušle su u Brisel. 1944.  Milena Jesenska (češ. Milena Jesenská; Prag, 10. avgust 1896 — Ravensbrik, 17. maj 1944) češka spisateljica, novinar i prevodilac. 1946. - Premijer Rumunije u vreme Drugog svetskog rata Mitri Antonesku osuđen na smrt i streljan zbog saradnje s nemačkim nacistima. 1949. - Velika Britanija priznala nezavisnost Republike Irske i potvrdila pripadnost Severne Irske Ujedinjenom Kraljevstvu. 1954. - Vrhovni sud SAD je osporio propis iz 1896. da obrazovanje treba da bude „odvojeno ali jednako“, čime je formalno odbačena rasna segregacija u državnom školskom sistemu. 1965. - Prvi put prenet TV program u boji iz Velike Britanije u SAD. To je bio prenos emisije američke TV mreže NBC „Novi pogled na staru Englesku“ preko američkog komercijalnog telekomunikacionog satelita „Erli Bird“. 1966. - Osnovana Matematička gimnazija u Beogradu. 1970. - Rođen je Nebojša Dugalić, srpski glumac 1973. - Specijalni komitet američkog Senata počeo istragu o aferi Votergejt u kojoj su pristalice republikanske stranke bile optužene da su pred predsedničke izbore 1972. radi špijunaže provalile u sedište Demokratske stranke. Administracija tadašnjeg predsednika SAD Ričarda Niksona optužena je da ometa istragu, pa je pokrenut postupak za opoziv predsednika. Nikson je u avgustu 1974. dao ostavku, a predsednički položaj preuzeo je dotadašnji potpredsednik Džerald Ford. 1974. - U tri eksplozije automobila-bombi u centru Dablina 32 osobe su poginule, a više stotina je ranjeno. 1980. - Rođen je Davor Džalto, umetnik, teoretičar i istoričar umetnosti. 1987. - Irački ratni avion „F-I Miraž“ ispalio je dve „egzoset“ rakete na američki vojni brod „Stark“ koji je patrolirao Zalivom. Poginulo je 37, a ranjena su 62 mornara. 1997. - Loran Kabila je sa svojim trupama ušao u Kinšasu, preuzeo vlast u Zairu i promenio naziv države u Demokratska Republika Kongo. Kabila je ubijen u pokušaju državnog udara u januaru 2001, a vlast je preuzeo njegov sin Žozef. 1998. - Pripadnici separatističkog pokreta „Tamilskih tigrova“ ubili su Sarodžinija Jogesvarana, gradonačelnika Džafne, grada na severu Šri Lanke. 1999. - Izbore u Izraelu dobio vođa Laburističke partije Ehud Barak, čime je okončana trogodišnja vladavina premijera Benjamina Netanjahua, lidera desničarskog Likuda. 2000. - U Indoneziji održano prvo suđenje za kršenje ljudskih prava. U tom procesu dvadesetčetvoro vojnika i civila optuženo je za ubistvo desetina seljaka u masakru u provinciji Aseh 1999. 2000. - Vlada Srbije preuzela beogradski radio i televiziju „Studio B“ upadom policije u redakcije. Vlasti su u narednim mesecima na različite načine onemogućavale rad nezavisnih elektronskih medija u Srbiji i istovremeno otvarale nove pod državnom kontrolom i kontrolom vladajućih partija. 2001. - Svih 30 putnika, uključujući i iranskog ministra saobraćaja Rahmana Dadmana i zamenike ministara iz njegove delegacije poginulo je kada se na severu Irana srušio ruski avion Jak-40. 2002. - U Nišu postignut dogovor između Srpske i Makedonske pravoslavne crkve. 2003. - U najvećoj poplavi u poslednjih 50 godina, koja je posle velikih kiša zadesila Šri Lanku, poginulo je oko 250 ljudi, oko 55. 000 kuća je potpuno uništeno, a neka sela su zbrisana sa lica zemlje. Procenjeno je da je oko 150. 000 ljudi ostalo bez krova nad glavom. 2008. - U 23 grada u Srbiji održana kulturna manifestacija Noć muzeja koju je posetilo preko 450. 000 posetilaca. Ovo je peta godina kako se Srbija uključila u "Evropsku Noć muzeja". IZVOR
 
   
Veze, linkovi
Linkedin Twitter Facebook
 
     
 
© Sva prava pridržana, Kompjuter biblioteka, Beograd, Obalskih radnika 4a, Telefon: +381 11 252 0 272